أسرار آل محمد عليهم السلام - سليم بن قيس الهلالي - الصفحة ٢٦٨ - انواع چهارگانه راويان احاديث
شنيدم تصديق آنچه از ايشان شنيده بودم. در دست مردم مطالب بسيارى از تفسير قرآن و احاديث منقول از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله ديدم كه با آنچه از شما شنيدم مخالف بود و شما معتقديد كه آنها باطل است[١]. آيا مىفرمائيد مردم عمدا بر پيامبر صلى اللَّه عليه و آله دروغ مىبندند و قرآن را به رأى خويش تفسير مىكنند؟
دروغ بستن به پيامبر صلى اللَّه عليه و آله
سليم مىگويد: حضرت رو به من كرد و فرمود: اى سليم، سؤال كردى حال جواب را بفهم[٢]. آنچه در دست مردم است شامل حق و باطل، صدق و كذب، ناسخ و منسوخ، خاص و عام، محكم و متشابه، و حفظ و وهم[٣] است.
در زمان خود پيامبر صلى اللَّه عليه و آله بر آن حضرت دروغ بستند، تا آنجا كه در ميان مردم برخاست و در خطابهاش فرمود: «اى مردم، نسبت دروغ بر من زياد شده است[٤]. هر كس عمدا بر من دروغ ببندد جاى خود را در آتش آماده كند.
هنگامى كه آن حضرت از دنيا رفت هم بر آن حضرت دروغ بستند[٥]. رحمت خداوند بر پيامبر رحمت و درود او بر اهل بيتش باد.
انواع چهارگانه راويان احاديث
حديث را چهار نفر براى تو مىآورند كه پنجمى ندارد:
يكى منافقى كه ايمان را در ظاهر نشان مىدهد و به اسلام ظاهرسازى مىكند[٦]، و
[١] در كافى و خصال چنين است: شما در آن مطالب با مردم مخالفيد و معتقديد همه آنها باطل است.
[٢]« ب» و« د»: بشنو.
[٣]« وهم» يعنى آنچه شخص خيال مىكند درست حفظ كرده در حالى كه اشتباه مىكند. اين مطلب در متن حديث هم توضيح داده شده است.
[٤] كلمه« كذّابة» به سه معنى مىتواند باشد: دروغ، مطالبى كه به دروغ ساخته مىشوند، كسانى كه احاديث دروغ بسيار جعل مىكنند. به تعليقه اصول كافى تأليف مير داماد: ص ١٤٦ مراجعه شود.
[٥] در كتاب مختصر اثبات الرجعه عبارت چنين است: پس از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله بر او دروغ بستند بيش از آنچه در زمان خودش بر آن حضرت دروغ بستند.
[٦]« ب»: خود را با اسلام حفظ مىكند.