أسرار آل محمد عليهم السلام - سليم بن قيس الهلالي - الصفحة ١٣٨ - انواع ششگانه نسخههاى خطى كتاب سليم
كسانى كه چند نسخه از كتاب داشتهاند
عدهاى از علما تصريح كردهاند كه چند نسخه از كتاب سليم را داشتهاند يا در زمان خود ديدهاند، كه عبارتند از: شيخ حر عاملى، فاضل تفرشى، ميرزاى استرآبادى، علامه مجلسى، شيخ ابو على حائرى، حاج آقا بزرگ تهرانى و شيخ شير محمد همدانى[١].
منظور از ذكر نام اين عده از علما آن است كه اوّلا نسخههاى كتاب تا چه اندازه متداول بوده، و ثانيا عدهاى در پى جمع آورى و تطبيق نسخههاى آن بودهاند، و ثالثا معرفى چند نسخه بصورت يك جا حساب مىشود.
انواع ششگانه نسخههاى خطى كتاب سليم
نسخههاى كتاب سليم از نظر تعداد احاديث و ترتيب آنها و ساير خصوصيات قابل تقسيم به شش نوع است كه هر نوع چند نسخه دارد.
اين شش نوع را با نامهاى «الف»، «ب»، «ج»، «د»، «ه» و «و» نامگذارى كردهايم و ذيلا به بيان خصوصيّات هر يك مىپردازيم:
نوع «الف» نسخههايى است كه از طريق شيخ طوسى متوفاى ٤٦٥ با اسناد معتبر از ابن ابى عمير نقل شده است. از اين نوع ٦ نسخه معرفى شده كه ٣ نسخه آن موجود است.
اين نسخهها داراى ٤٨ حديث هستند كه چاپهاى قديم كتاب سليم به همان ترتيب است، و در چاپ سه جلدى و نيز ترجمه حاضر ترتيب ٤٨ حديث بهمان صورت حفظ شده است.
اين نسخهها در قرن پنجم در نجف و كربلا و حله كه حوزههاى علمى شيعى در آن عصر بوده تكثير شده و تا امروز باقيمانده است. اسناد اوّل اين نسخهها همان است
[١] وسائل الشيعة: ج ٢٠ ص ٢١٠. نقد الرجال: ص ١٥٩. منهج المقال: ص ١٧١. منتهى المقال: ص ١٥٣.
الذريعة: ج ٢ ص ١٥٦. كتاب سليم( چاپ نجف): ص ١٩.