أسرار آل محمد عليهم السلام - سليم بن قيس الهلالي - الصفحة ٥٩ - كلام امام صادق عليه السلام در تأييد كتاب سليم
٦. تكملة الرجال: ج ١ ص ٤٦٧، بنقل از دستخط علامه مجلسى در حاشيه مرآة العقول.
٧. مستدرك الوسائل: ج ٣ ص ١٨٣.
٨. تنقيح المقال: ج ٢ ص ٥٤.
٩. الذريعة: ج ٢ ص ١٥٢.
در اينجا توضيح مختصرى در باره اين حديث لازم بنظر مىرسد:
در طول ٢٥٠ سال حضور ائمه عليهم السّلام در اجتماع مسلمانان تا اوّل غيبت امام زمان عجل الله فرجه، مبانى اعتقادى و حقايق تاريخى شيعه در سطح وسيعى تبيين گرديد، و بسيارى از غير مسلمانان و نيز مسلمانان و حتّى عدّه زيادى از شيعيان كه اعتقادات كاملى نداشتند، از اصول عقيدتى مذهب اهل بيت عليهم السّلام آگاهى پيدا كردند.
با در نظر گرفتن شرائط سر تا سر اختناق در زمان حكومت ابو بكر و عمر و بنى اميّه و بنى عبّاس و انحراف فكرى اكثريّت مردم از حقايق تاريخ اسلام، تبيين مبانى تشيّع بصورت تدريجى صورت مىگرفت. بهمين جهت بسيارى از مطالب عميق در زمان امير المؤمنين و امام حسن و امام حسين عليهم السّلام قابل بازگو نبود و جز چند نفر انگشت شمار كسى در پى آن نبود و يا نمىپذيرفت، در حالى كه در زمان امام صادق و امام رضا و امام هادى عليهم السّلام عقايد شيعه در سطح بالاترى همچون محتواى زيارت عاشورا و زيارت جامعه بر مردم عرضه گرديد.
با توجّه به تصوير بالا، بايد توجّه داشت كه امام صادق عليه السّلام در زمانى كلام مزبور را فرمودهاند كه شيعه در شرايط مرگبار حكومتهاى غاصب، امكان نشر و بسط معارف خويش را نداشتند، و بخصوص در جنبه عقيدتى كتابى تدوين شده و آماده نداشتند تا در مقابل دشمنان و يا براى خود شيعيان عرضه كنند، و تنها نوشته درخشانى كه بحق آبروى تشيّع بشمار مىآمد و حامل حقايقى بس عميق از عقايد و تاريخ تشيّع بود همانا كتاب سليم بن قيس بود.
اهميّت كتاب هنگامى روشنتر مىشود كه به چند كتاب تدوين شده بدست معاندين اهل بيت عليهم السّلام در آن عصر بنگريم كه يك نمونه آن كتابى انباشته از فضائل جعلى و دروغين براى ابو بكر و عمر و عثمان و معاويه بود كه دستور تدوين آن را