أسرار آل محمد عليهم السلام - سليم بن قيس الهلالي - الصفحة ١١٧ - اشكال عرضه سليم احاديث كتابش را بر غير معصوم، و جواب آن
احاديث غير معصومين بر معصوم و غير معصوم است[١] و اين يك امر بسيار عادى و طبيعى است.
٢. بر فرض ثبوت چنين مطلبى باز جاى اشكال نيست، زيرا اين كتاب بعنوان يك مدرك عمومى بين مسلمين مطرح است و بايد مطالب آن در برابر كسانى كه معصومين عليهم السّلام را بعنوان امام معصوم قبول ندارند نيز محكم باشد. لذا اگر چنين نسبتى را قبول هم نماييم براى اتمام حجّت بوده است[٢].
٣. بر فرض قبول شبهه، منظور از اين كار تكثير اسناد روايت و در نتيجه تقويت آن از نظر مدارك بوده است.
٤. مسأله عرضه حديث بر ديگران نمىتواند بعنوان يك اشكال مطرح باشد، بلكه اين كار حاكى از دقت راوى و ناقل است كه مىخواهد مطمئن شود كه در شنيدن و نوشتن خود مرتكب اشتباهى نشده است. اين كار تا آنجا پيشرفت داشته كه علماى بزرگ، احاديث و منقولات خود را به اشخاصى كه از نظر علمى در درجه نازلتر از خود بودند عرضه مىكردند تا از جهت اشتباهات سمعى و بصرى و كتابتى در امان بمانند.
٥. مؤيّد مطالب فوق و جواب اصلى از شبهه آن است كه بر فرض وجود چنين مواردى در كتاب، وقتى سليم احاديث خود را نزد افراد والامقامى چون سلمان و ابو ذر و مقداد عرضه مىكرد، خود آنان چنين اشكالى را به او نمىكردند و كار او را مورد انتقاد قرار نمىدادند. از اينجا معلوم مىشود كه اين شبهه بعنوان اشكالتراشى و تلاشهاى بىثمر در اين راه مطرح شده است.
در پايان اين بخش روشن شد كه كتاب سليم از متقن ترين و محكمترين كتابهاى اصول است، بطورى كه شك بدان راه ندارد و نمىتوان شبههاى به آن متوجه ساخت.
كتابى است استوار بر پايهاى محكم كه اشكالات حساب نشده و بدون فكر و تدبّر تأثيرى در عظمت آن نخواهد داشت.
[١] به اوّل بخش سوم همين مقدمه در ص ٥٦ مراجعه شود.
[٢] استقصاء الافحام: ج ١ ص ٤٦٦.