أسرار آل محمد عليهم السلام - سليم بن قيس الهلالي - الصفحة ٣٦ - كتاب سليم در دست محدثين بزرگ
كتاب سليم در دست محدّثين بزرگ
تا اين مرحله كتاب سليم، از دست مؤلّف عظيم الشأن آن به عالمى بزرگ چون ابان بن ابى عيّاش، و از دست او به بزرگ علماى شيعه در بصره يعنى ابن اذينه منتقل شد. اكنون مراحل بعدى در حفظ كتاب او را پى مىگيريم:
كتاب سليم پس از وفات ابان، توسط ابن اذينه به دست هفت نفر از بزرگان محدّثين رسيده است: ابن ابى عمير، حماد بن عيسى، عثمان بن عيسى، معمر بن راشد بصرى، ابراهيم بن عمر يمانى، همام بن نافع صنعانى، عبد الرزاق بن همام صنعانى.
اين عدّه از نسخه اصلى كتاب نسخهبردارى كردند، و از آنجا كه با يك ديگر معاصر بودند احاديث كتاب را گاهى بنقل از يك ديگر و گاهى از خود نسخه نقل مىكردند.
اينان ناقلين اوّليه نسخه كتاب سليم بودند كه نسخههاى بعد، از روى نسخههاى آنان استنساخ شده و تا امروز بدست ما رسيده است.
با توجه به مدارك موجود، محدثينى كه در مراحل بعد كتاب سليم به دستشان رسيده معرفى مىكنيم: اسانيدى كه امروزه كتاب سليم را براى ما نقل مىكند به هفت سند منتهى مىشود. چهار سند آن به شيخ طوسى، و يك سند آن به محمد بن صبيح بن رجا، و يك سند به ابن عقده، و يك سند به شيخ كشّى، و يك سند به حسن بن ابى يعقوب دينورى منتهى مىشود.
اين هفت سند به سه نفر از بزرگان محدّثين يعنى ابن ابى عمير و حماد بن عيسى و عبد الرزاق بن همام- كه قبلا نامشان ذكر شد- بر مىگردد. يعنى نسخههاى كتاب سليم نزد اين سه نفر بوده و بدست ايشان انتشار يافته است كه توضيح آن چنين است:
اوّل: نسخه عبد الرزاق، كه به چهار طريق به دست ما رسيده است: طريق ابن عقده متوفّاى ٣٣٣، طريق محمد بن همام بن سهيل متوفّاى ٣٣٢، طريق حسن بن ابى يعقوب دينورى متوفاى قرن سوم، طريق ابو طالب محمد بن صبيح بن رجا در دمشق سال ٣٣٤.
نسخه سوّم و چهارم تا امروز متداول است و نسخههايى از آن هم اكنون در كتابخانههاى خطى موجود است.