گرفت، مجتهد بوده است و از روى اجتهاد خويش عمل كرده است؛ و كار راست و صواب آن بود كه آنان را بكُشد و آنها را از بيخ و بُن ريشه كن سازد؛ و دليل آورده‌اند از أخبارى ساختگى و مجعول كه نه عقل و نه نَقل آنرا جائز نميدانند.

از جمله آنكه: پس از آنكه رسول خدا فديه گرفت، صبحگاهان عمر به نزد رسول الله (صلّى الله عليه و آله و سلَّم) رفت، پس ناگهان ديد رسول خدا و أبو بكر گريه مى‌كنند. عمر به آنان گفت: چرا گريه ميكنيد؟! اگر من هم اشك داشته باشم، من هم گريه ميكنم؛ و اگر نه بجهت بُكا شما تباكى مى‌كنم!

پس رسول أكرم (صلّى الله عليه و آله و سلَّم) فرمود: إِنْ كَادَ لَيَمَسُّنَا فِى خِلافِ ابْنِ الْخَطَّابِ عَذَابٌ عَظِيمٌ، وَ لَوْ نَزَلَ عَذَابٌ مَا أَفْلَتَ مِنْهُ إلَّا ابْنُ الْخَطَّاب‌[١]

«نزديك بود كه بر أثر مخالفت با عمر بن خطّاب، عذاب عظيمى بما برسد؛ و اگر عذاب نازل مى‌شد هيچكس از آن رهائى نمى‌يافت مگر پسر خطّاب.»

گفتند: خداوند اين آيه را نازل نمود: ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرى‌ حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيا وَ اللَّهُ يُرِيدُ الْآخِرَةَ وَ اللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ* لَوْ لا كِتابٌ مِنَ اللَّهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيما أَخَذْتُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ‌[٢]. لآيات.

«پيغمبر را چنين حقّى نيست كه أسير بگيرد تا اينكه زمين را از خون سرشار كند. شما عَرَض و متاع موقّتىِ دنيا را إراده داريد؛ و خداوند آخرت را

[١] -« النّص و الاجتهاد» طبع دار النهج لبنان، ص ٢٤٣، از جزء أوّل« سيره نبويّه» دحلانىّ، ص نقل نموده است؛ و به غير اين لفظ كه مفيد همين معنى است نيز در« سيره دحلانىّ» و« سيره حلبيّه» و در« البداية و النّهاية» ابن كثير نقلًا از هر يك از إمام أحمد، و مسلم، و أبو داود، و تِرمذِىّ با إسنادشان به عُمَر بن خطّاب موجود ميباشد.

[٢] - آيه ٦٧ و ٦٨، از سوره ٨: الانفال