فرموده است، براى تعيين حدود أحكام كلّيّه و قيود و شرائط آنها؛ و اين بازگشتش به ناحيه تشريع است؛ يعنى رسول الله حدود و ثغورى را براى أحكام كلّيّه كتاب خدا تشريع مى‌فرمودند؛ مثلًا قرآن درباره نماز مى‌فرمايد: وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ لا تَكُونُوا مِنَ الْمُشْرِكِينَ‌[١] أمّا كيفيّت نماز چگونه است؟ و اينكه نمازهاى واجب هفده ركعت است، نماز ظهر چهار ركعت است، بايد در لباس پاك و مكان مباح و با استقبال قبله انجام پذيرد، و همچنين براى مردان پوشيدن حرير و طلا مُجاز نمى‌باشد، اين خصوصيّات كه در قرآن مجيد بيان نشده است. و نيز مسائل كثيره‌اى كه در باب نماز وارد است (كه در يك روايت حضرت صادق عليه السّلام مى‌فرمايد: نماز چهار هزار مسأله دارد؛ دو هزار در واجبات و دو هزار در مستحبّات و مَسْنونات) اينها كه در قرآن نيست. فقط در قرآن وارد است: نماز بخوانيد؛ أَقِيمُوا الصَّلاةَ*. و أمّا كيفيّت نماز، با پيغمبر است كه آنرا مشخّص كند؛ لذا حضرت رسول صلَّى الله عليه و آله برخاست و نماز خواند و فرمود: صَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِى أُصَلِّى‌. «نماز را اينگونه كه از من مشاهده مى‌كنيد، بخوانيد.» اين تشريع جزئيّات و حدود و قيود و ثُغور و شرائط و موانع و مُعِدَّات بر عهده پيغمبر است.

تشريعِ شريعت معنيش همين است. قرآن، تشريع به عنوان حكم كلّى است؛ و پيغمبر به عنوان جزئيّات و خصوصيّات و مشخّصات، مُشَرِّع است. در قرآن همين قدر آمده است كه: زكَوة بدهيد، نه بيش از اين؛ و أمّا بيان موارد زكوة و شرائط وجوب آن و بيان نِصاب و مقدار زكوة، و متعلّقات آن، در قرآن بيان نشده است؛ بلكه پيغمبر مُبَيَّن فرموده‌اند.

در قرآن مجيد وارد شده است: وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا[٢]؛ قصد كردن و حركت نمودن بسوى خانه خدا براى أفرادى كه‌

[١] - آيه ٣١، از سوره ٣٠: الرّوم

[٢] - قسمتى از آيه ٩٧، از سوره ٣: ءَال عمران