را در اختيار گرفت. در طول حكومت خفقان، تنها جبهه مقاوم و ستيزنده در برابر استبداد سركش رضاخانى، نهاد مرجعيت و روحانيت بود. جبهه روشنفكرى كه از دار الفنون و مشروطه سر برآورد، به سرعت در زير لواى حكومت كودتا جا گرفت و در «عدليه» و «بلديه» و «معارف» و ... جاخوش كرد و تا غرش هواپيماهاى متفقين بر فراز تهران شنوده نشد، از آن خواب غفلت [و البته آميخته با نعمت‌] برون نيامد.

امام، بارها وب ارها از اين دوره سخن گفت. از اسطوره جاودانى چون مدرّس خاطره‌ها بر زبان آورد. جايگاه او را در موضع معارضه با استبداد و استعمار، باز گفت. شهامت و شجاعت وى را در عصر تيرگى و وحشت، يادآور شد.[١] هم‌چنين مبارزات علماى قم و اصفهان به رهبرى حاج آقا نور اللّه اصفهانى، پيگيرى‌هاى مراجع خراسان به زعامت حاج آقا حسين قمى، سيد يونس اردبيلى و ديگران و نيز مقاومت عالمان آذربايجان و ديگر ديار ايران در دوره استبداد رضاخانى، مورد ياد كرد و تذكار پيوسته امام بود. از آن جمله فرمود:

آن وقت كه [رضا خان‌] آمد و كودتا كرد ... هيچ قدرتى در مقابلش نايستاد، الّا قدرت روحانى كه قيام‌هاى متعدد شد كه ما همه‌اش را يادمان است.

قيام‌هايى كه از علماى اصفهان شد، در قم جمع شدند همه با هم، از علماى بلاد هم آمدند در قم. قيامى كه از خراسان شد كه همه علماى خراسان را كه‌

[١] - براى تجديد خاطر بايد گفت: كه مدرّس مرجع بى‌رساله بود و در مجلس دوم، همطراز كسانى؛ چون سيد ابو الحسن اصفهانى، حاج آقا نور اللّه اصفهانى و ... براى نظارت بر قوانين مجلس شورا معرفى شد.