و قالوا ربّنا إنّا أطعنا سادتنا و كبراءنا فأضلّونا السّبيلا؛[١] و گويند: اى پروردگار ما، ما سران و بزرگان خود را فرمان برديم تا ما را از راه به در بردند.

پيامبر صلّى اللّه عليه و اله فرمود:

صنفان من أمّتي إذا صلحا صلحت أمّتي، و إذا فسدا فسدت أمّتي، قيل: يا رسول اللّه و من هم؟ قال: الفقهاء و الأمراء؛[٢] دو گروهند از امت من كه هرگاه صالح شدند، امت من صالح مى‌شوند و هرگاه فاسد شدند امت من نيز فاسد مى‌شود. گفته شد: كيانند؟ فرمود: فقيهان و حاكمان.

دينى كه اين‌گونه اثرگذارى حاكميت و اقتدار اجتماعى را به ما مى‌آموزد و از پيوند مستقيم حكومت با دين‌دارى سخن مى‌گويد، چگونه مى‌توان گفت:

از اين امر اثرگذار و سرنوشت‌ساز، سخنى به ميان نياورده است. و درباره آن طرح و انديشه‌اى ندارد.

داشتن طرح و سخن، البته به اين معنا نيست كه دين روش‌هاى جزيى و كاربردى و سيستم‌ها و چهارچوب‌هاى معين و مشخص و برنامه‌هاى‌

[١] - احزاب، آيه ٦٧.

[٢] - شيخ حرّانى، تحف العقول، ص ٤٢.