پذيرش معناى مصلحت، به عنوان مهم‌ترين ابزارى كه مى‌تواند دستگاه فقه قدسى را به سرعت، عرفى كند، عنصر مهم ديگرى است كه به ابتكار حضرت امام وارد انديشه تشيع شد. دلوت مدرن، داير مدار مصالح و منافع ملى است و اساسا تأسيس دولتى مبتنى بر انديشه ولايت فقيه، بدون پذيرش عنصر «مصلحت» امكان نداشت (چنانكه در عمل نيز جمهورى اسلامى به اين نقطه رسيد و بر فراز شوراى نگهبان، مجمع تشخيص مصلحت را بنا كرد) به همين لحاظ بود كه امام مى‌فرمودند: حفظ نظام اوجب واجبات است، يعنى براى رعايت مصالح آن مى‌توان هر تحولى را در دستگاه شريعت پذيرا شد. مجمع تشخيص مصلحت، كه در آن مصالح ملى بدون هيچ قيد و بندى توسط عقلاى قوم تعيين مى‌شود، شكل عملى و نهادينه دخالت عنصر عرف در ساز و كار دولت است كه داراى تأثيرات بنيادينى است و فصل مميّز انديشه سياسى قديم و جديد محسوب مى‌شود.[١] زيرا ما ثابت كرديم:

١. عنصر «مصلحت» چيزى نيست كه به ابتكار امام خمينى وارد انديشه سياسى تشيع شده باشد، بلكه «مصلحت» عنصرى اصيل، ريشه‌دار و جوشيده از متن دين است.

٢. هرچند از ديدگاه امام را حل حفظ نظام واجب‌ترين واجبهاست، ولى اين به معناى پذيرش هرگونه دگرگونى در دستگاه شريعت براى حفظ مصالح نظام نيست، چرا كه دگرگونى در دستگاه شريعت به معناى گذاردن و برداشتن احكام شرعى الهى، تنها از شئون شارع مقدس است. احكام حكومتى حاكم‌

[١] - مجله« كيان»، شماره ٢٤، ص ٢١.