براى زندگى روزانه انسان و رفتارهاى فردى و اجتماعى او برنامه دارد: داد و ستد[١]، ازدواج‌[٢] و طلاق‌[٣]، ثروت‌[٤] و فقر[٥]، خوراك و پوشاك‌[٦]، روابط ميان انسان‌ها[٧] و حقوق افراد[٨] و ... مسلمانان را فرا مى‌خواند تا امت و جامعه اسلامى تشكيل دهند[٩] و از آنان مى‌خواهد كه اجتماع خود را محكم و استوار سازند[١٠] و از پراكندگى بپرهيزند[١١] و درباره كسانى كه به نظم و نظام جامعه خلل رسانند، دستور پى‌گيرى مى‌دهد[١٢] و خلاصه آن كه:

ماهيت و كيفيت اين قوانين مى‌رساند كه براى تكوين يك دولت و براى اداره سياسى و اقتصادى و فرهنگى جامعه، تشريع گشته است.[١٣] دينى كه اين‌گونه هويت و ساختار اجرايى و اجتماعى دارد، چگونه ممكن است پيام‌آور آن، وظيفه تشكيل حكومت و اجرا نداشته باشد.

به اعتقاد امام، بخش اجرائيات اسلام، به اندازه‌اى سرنوشت‌ساز و تعيين‌

[١] - بقره، آيه ٢٧٥.

[٢] - نساء، آيات ٣- ٤.

[٣] - بقره، آيات ٢٣١- ٢٣٢.

[٤] - حشر، آيه ٧.

[٥] - توبه، آيه ٦٠ و ماعون، آيات ١- ٣.

[٦] - مائده، آيات ٤- ٥.

[٧] - فتح، آيه ٢٩.

[٨] - مائده، آيه ٤٩.

[٩] - آل عمران، آيات ١٠٤- ١١٠.

[١٠] - آل عمران، آيه ١٠٣.

[١١] - انفال، آيه ٤٦.

[١٢] - حجرات، آيه ٩.

[١٣] - ولايت فقيه، ص ٢٠.