پاداش كه ديگر عبادت‌ها. راه رستگارى و عبادت از متن زندگى روزانه و از بستر سياست و تلاش براى حقوق فردى و اجتماعى انسان‌ها وگسترش معنويت و عدالت مى‌گذرد:

اسلام اديات را همچو تعديل مى‌كند كه به الهيات منجر مى‌شود. اسلام در ماديات به نظر الهيات نظر مى‌كند و در الهيات به نظر ماديات نظر مى‌كند.[١] ديدگاه نخست، در حقيقت با ويژه دانستن هدف دين به اعتلاى اخلاقى و به دست آوردن و رسيدن به سعادت اخروى، ساحت دين را از توجه به امور دنيا و رسيدن به سعادت دنيوى پاك مى‌دانست. نكته مهم و اساسى كه در اين ديدگه فروگذاشته شده اين است كه آيا هر شكلى و گونه‌اى از زندگى و حيات كه فهم و انديشه انسان توانا به درك آن است و خواسته طبع بشرى، با اعتلاى اخلاقى و آخرت گروى او سازوار است؟ در مثل خودبينى، خودخواهى و ... خواسته‌هاى طبيعى بشر هستند كه در شكل اجتماعى، در ستم و استبداد فردى و يا حزبى و گروهى نمود مى‌يابند. بى‌گمان چنين شكلى از زندگى، انسان را از بسيارى از بهره‌مندى‌هاى حيات معنوى و ارزش‌هاى اخلاقى بازمى‌دارد. در نتيجه، پياده شدن هدف دين در چنان شرايطى ناممكن خواهد بود. بدين جهت اگر اصلاح زندگى دنيوى و سامان جامعه از جهت‌گيرى و هدف دين بيرون باشد، دين در سعادت‌آفرينى معنوى و اخلاقى نيز توفيقى نخواهد داشت. به همين دليل مى‌بينيم، پيامبران، دعوت معنوى خود را با اصلاح و تعديل در زمينه‌هاى اجتماعى همراه مى‌ساختند.

[١] - همان، ج ٥، ص ٢٤١.