راه حق و انتشار كتابهاى متعدد صورت گرفت. به‌علاوه علامه طباطبائى، آيت‌الله مطهرى و آيت‌الله طالقانى با طرح مسائل فكرى و فلسفى مكتب تشيع به مقابله با افكار ماركسيستى پرداختند. در اوائل دهه ١٣٣٠ كتاب «تنبيه‌الامه و تنزيه‌المله» علامه نائينى با مقدمه آيت‌الله طالقانى، در سازگارى دين اسلام با دموكراسى چاپ مجدد شد. همچنين در سالهاى دهه ١٣٣٠ بخشى از روشنفكران مذهبى مانند مهندس بازرگان و دكتر يدالله سبحانى با همكارى آيت‌الله طالقانى و آيت‌الله مطهرى با راه‌اندازى «مكتب تربيتى اجتماعى عملى» و برگزارى سخنرانى در مساجد و دانشگاهها و نيز راه‌اندازى «شركت سهامى انتشار»، به فعاليتهاى فرهنگى و مذهبى پرداختند. در همين سالها انجمن اسلامى مهندسين، پزشكان و معلمان تشكيل شد.[١]

با فشار دولت كندى بر رژيم شاه جهت ادامه انجام اصلاحات در دستگاه ادارى و مالى و نظام اقتصادى و سياسى كشور، در پايان اين دوره انجام اصلاحات ارضى و فضاى نمايشى آزادى سياسى مطرح مى‌شود. به‌علت عدم خواست واقعى شاه براى انتخابات آزاد، دولتهاى اقبال و شريف امامى و امينى، پى در پى سقوط كردند. در چنين فضاى نمايشى آزادى، جبهه ملى دوم تشكيل شد.[٢]

در اواخر اين دوره، با توجه به حاكميت فضاى اختناق و سركوب در كشور، وابستگى شديد ايران به كشورهاى استعمارى، سياستها و عملكرد حزب توده و گروههاى ملى‌گرا، در زمينه انتقاد نسبت به اين گروهها و گرايش به سمت اتخاذ روشهاى راديكال‌تر در جنبش دانشجويى پديد آمد.

[١] -همان، ص ١٣٥.

[٢] -همان، ص ١٣١.