نظر اسلام بى‌سابقه بود و هم از نظر ايران؛ يعنى نه ملت ديگرى غير از ايران آن قدر شور و هيجان و عشق و خدمت نسبت به اسلام نشان داده است و نه ايرانيان در دوره ديگرى براى هدف ديگرى (چه ملى و چه مذهبى) اين قدر شور و هيجان نشان داده‌اند».[١]

اين شور و هيجان فرهنگى موجب شد تا بناى ساخته شدن فرهنگ عظيم اسلامى فراهم شود و زمينه بروز استعدادهايى نظير بوعلى، فارابى، ابوريحان، خيام، خواجه نصيرالدين طوسى، ملاصدرا و صدها دانشمند ايرانى در علوم مختلف از قبيل فلسفه، تاريخ، رياضى، پزشكى، جغرافيا، عرفان، ادبيات و علوم طبيعى فراهم آيد. بعلاوه، پيوند فرهنگ و زبان ايرانى با ارزشهاى اسلامى موجب خلق آثار گرانبهايى چون: شاهنامه، مثنوى، گلستان، ديوان حافظ و ديوان نظامى و شاهكارهاى هنرى زيادى در زمينه‌هاى مختلف گرديد.

انتخاب ديگر ايرانيان كه نقش بسزايى در فرهنگ مردم ايران دارد، اهتمام به عجين نمودن حادثه بزرگ عاشورا و نهضت معلم بزرگ شهادت در تاريخ بشريت، حضرت امام حسين (ع)، با زندگى و فرهنگ خود مى‌باشد كه پيوند محكمى با روحيه ظلم‌ستيزى ايرانيان داشته و سهم عمده‌اى را در آفرينش جلوه‌هاى زيباى شهادت و ايثار و فداكارى و حماسى در تاريخ ايران بازى كرده است.

[١] -مرتضى مطهرى، پيشين، ص ٩٨.