«تدا اسكاچ پل»، از اساتيد معروف دانشگاه كمبريچ انگلستان كه تحقيقات گسترده‌اى درباره انقلاب فرانسه، روسيه و چين دارد، مى‌گويد: «سرنگونى رژيم شاه ازديدگاه دوستان آمريكايى شاه گرفته تا روزنامه‌نگاران، سياستمداران و حتى جامعه‌شناسانى امثال من، يك حادثه‌عظيم و باورنكردنى بود؛ زيرا انقلابى‌كه درايران رخ‌داد به‌نظر من خارج از قواعد انقلابهاى‌ديگر بود و اعتراف مى‌كنم‌كه اين انقلاب نظريات مرا نيزكه درباره‌انقلاب فرانسه، روسيه و چين عرضه كرده بودم بى‌اعتبار كرد.» او ادامه مى‌دهد: «چاره‌اى جز پذيرش اين نكته وجود ندارد كه انقلاب ايران حتى از لحاظ انگيزه‌هاى اصلى ايجاد آن منحصر به‌فرد بوده و كاملًا از ساير انقلابها جدا مى‌باشد».[١]

«ميشل فوكو»، متفكر برجسته فرانسوى كه اغلب جامعه‌شناسان و مورخان معاصر او را يكى از اصليترين نظريه‌پردازان جريان پست مدرن مى‌دانند، در جريان انقلاب در سال ١٣٥٧ دوبار به ايران سفر كرده است. وى مى‌نويسد: «من قبول دارم كه از قرن هيجدهم به بعد هر تحول اجتماعى اتفاق افتاده بسط مدرنيته بوده، امّا انقلاب ايران تنها حركت اجتماعى است كه در برابر مدرنيته قرار دارد».[٢] وى در مورد مردم انقلابى ايران مى‌نويسد: «آنان با اين نحوه زندگى مطابق با دين اسلام به عنوان يك نيروى انقلابى، خواهان چيزى غير از صرف اطاعت كوركورانه از قوانين (رايج دنيا) هستند. آنان از طريق بازگشت به تجربه معنوى كه معتقدند مى‌توانند در اسلامِ تشيع آن را پيدا كنند، خواهان تجديد بناى كامل هستى خود هستند».[٣]

[١] -روزنامه جمهورى اسلامى، ٢١/ ١١/ ٧٢.

[٢] -مير احمدرضا حاجتى، عصر امام خمينى، ص ٣٥.

[٣] -روزنامه جام جم، ٢٠ بهمن ١٣٨٢ برگرفته از: ميشل فوكو، فلسفه تاريخ.