آماده‌سازى محيط داخلى دانشگاه در جريان بازديد وليعهد وقت، از رفتن به كلاس امتناع كردند. به‌دنبال اين حركت و در همان سال ٢٠ نفر از فارغ‌التحصيلان دانشگاه بازداشت و يكى از آنان اعدام شد.[١]

در اين دوران، ايدئولوژى ماركسيسم كه پس از انقلاب اكتبر ١٩١٧ ميلادى بيشتر به‌عنوان يك طرز تفكر مترقى تبليغ مى‌شد، اميدهايى را در دل برخى از تحصيل‌كردگان ايرانى زنده كرد.

دكتر تقى ارانى در همين دوران، گروهى را با گرايشات ماركسيستى سازمان دادكه عمدتاً از دانشجويان و استادان دانشگاه تهران بودند و پس از دستگيرى، به گروه ٥٣ نفر مشهور شدند. دكتر ارانى كه مجله دنيا را نيز جهت انتشار چنين افكارى منتشر مى‌نمود، راه حل نجات جامعه ايران را از عقب ماندگى، انقلاب مى‌دانست. وى ارتباطهايى با حزب كمونيست ايران و حزب كمونيست آلمان داشت.[٢]

در اين دوران با توجه به فضاى ضدمذهبى حاكم بر دانشگاه اثرى از حركتى دانشجويى در قالب گرايشات مذهبى وجود نداشت.

جنبش دانشجويى در زمان حكومت پهلوى دوم‌

الف: جنبش دانشجويى در فاصله سالهاى ١٣٢٠- ١٣٣٢ (ه. ش)

در شهريور سال ١٣٢٠ (ه-. ش) قواى متفقين ايران را اشغال كردند تا جبهه روسيه را عليه آلمان پشتيبانى كنند. آنها هفده روز بعد، رضاشاه را به‌دليل گرايش پيدا كردن به آلمان مجبور به استعفا و محمدرضا شاه را به‌

[١] -يرواند آبراهاميان، ايران بين دو انقلاب، ص ١٩٣.

[٢] -ر. ك به:« دانشجو، دانشگاه، جنبش دانشجويى فتگو با مهندس مهدى بازرگان»، ماهنامه ايران فردا، سال اول، شماره چهارم، ١٣٧١.