اگرچه معتاد دوّم همانند معتاد اوّل در كشاكش دو تمايل متضاد قرار دارد لكن بر خلاف معتاد اوّل هيچگاه به ترجيح يكى از اين دو تمايل متضاد اقدام نمى‌كند، نه آنكه در برابر تمايلات متضاد بى‌تفاوت باشد يا آنها را يكسان بشمارد، بلكه به رغم آنكه نسبت به آنها بى‌تفاوت نيست و آنها را يكسان نمى‌شمارد، به ترجيح و تقديم يكى بر ديگرى نمى‌پردازد. چنين موجودى نه نسبت به تمايلات متضاد مى‌تواند بى‌طرف باشد، و نه مى‌تواند به انتخاب و ترجيح يكى بر ديگرى دست بزند.

آنچه معتاد نخستين- كه او را معتاد بى اراده ناميديم و گفتيم كه داراى شخصيّت است و مى‌توان او را «شخص» برشمرد- از ميان خواسته‌هاى نخستين برگزيند و آن را در عمل تحقق بخشد همان خواسته حقيقى و دقيق اوست. خواه بتواند، بر تمايل به استعمال خود فائق آيد و خواه نتواند در هر دو صورت آنچه انجام مى‌دهد همان خواسته حقيقى و واقعى اوست.

معتاد بى‌اراده با شكل دادن به اراده پسين خود به هويّت و شخصيت خود بر طبق يكى از دو خواسته نخستين متضاد خود شكل مى‌دهد. آن خواسته نخستين كه اراده پسين بر وفق آن شكل مى‌گيرد بيش از خواسته ديگر معرّف حقيقت هويت و شخصيت اوست، و در واقع با انتخاب يكى از آن دو خواسته متضاد نخستين، و إعراض از ديگرى خواسته حقيقى خود را معرفى مى‌كند.

اين حالت ويژه هويّت‌يابى فاعل- بوسيله شكل دهى اراده پسين خويش بر مبناى گزينش يك خواسته، و گريز از خواسته ديگر دقيقاً بيانگر اين حقيقت است كه نيرويى كه معتاد بى‌اراده را به سوى استعمال مواد مخدر مى‌كشاند خواست و اراده او نيست، بلكه خارج از خواست و اراده او، و بر ضد خواست و اراده اوست.

معتاد چموش نمى‌تواند يا نمى‌خواهد دل نگران آن باشد كه كداميك از دو خواسته متضاد نخستين او برنده خواهد شد. اين بى‌توجهى از آن جهت نيست كه معتاد چموش نمى‌تواند به اساسى براى ترجيح يكى از دو خواسته متضاد نخستين دست يابد، بلكه بدين جهت است كه ظرفيت و استعداد انديشه و تأمل براى يافتن مرجّح ندارد، يا آنكه علاقه‌اى به ارزيابى و سنجش خواسته‌هاى متضاد خويش ندارد. در هر صورت در ميان دو خواسته متضاد معتاد چموش يكى تحقق خواهد يافت، لكن براى معتاد چموش تفاوتى ندارد كه آنچه تحقق مى‌يابد آن باشد كه مطلوب و پسنديده است يا آن ديگر كه ناپسند و نامطلوب است، لذا بر خلاف معتاد بى‌اراده‌