آزادى و عليت در فلسفه اسلامى معاصر و فلسفه مغرب زمين - اراکی، محسن - الصفحة ٨٢ - ١ مسلك اختيارگرائى يا ناسازگارگرايان اختيارگرا

فلسفى معاصر مغرب زمين اختلاف نظرميان سازگارگرايان‌[١] و «ناسازگارگرايان»[٢] است‌[٣].

بنابراين مى‌توان عمده‌ترين گرايش‌هاى فلسفى را در زمينه آزادى و رابطه آن با «ايجاب علّى» در فلسفه معاصر مغرب زمين در مسلك‌هاى ذيل دسته‌بندى نمود:

١. مسلك اختيارگرائى يا ناسازگارگرائى اختيارگرا[٤] گرايشى كه معتقد به جبر و ايجاب علّى نيست و طبيعتاً معتقد به ناسازگارى جبر علّى و آزادى است‌[٥].

٢. مسلك سازگارگرائى جبرگرا[٦] يا به عبارتى ديگرSoft deter minism .

٣. مسلك ناسازگارگرائى جبرگرا[٧] يا به تعبيرى ديگرHard determin ism .

در اينجا توضيح مختصرى پيرامون هر يك از سه مسلك فوق الذكر خواهيم داد، و به نقد و مقايسه آنها با آنچه در عرصه تفكر اسلامى مطرح است- و در گذشته به آن اشاره كرديم- خواهيم پرداخت:

١. مسلك اختيارگرائى‌[٨] يا ناسازگارگرايان اختيارگرا

پيروان اين نظريه معتقد به نفى جبر و ايجاب علّى‌[٩] و ناسازگارى آن با آزادى انسان هستند[١٠] و به آزادى مطلق انسان از هرگونه جبر و ايجاب علّى معتقدند.

يكى از مهم‌ترين گرايش‌هاى فلسفى معاصر كه به نفى جبر و ايجاب علّى معتقد است، گرايش مبتنى بر «فيزيك جديد» است. اين گرايش به استناد نظريات علمى جديدى كه در فيزيك‌

[١] .Compat ibilists .

[٢] .Incompa tibilists .

[٣] .Free Will ،Robert Kane :١٢ .

[٤] .Libertar ianism .

[٥] .Incompati bilists .

[٦] .Compati ble determi nism .

[٧] .Incompat ible determin ism .

[٨] .Lebertari anism .

[٩] .Indete rminism .

[١٠] .Incomp atib ilism .