آزادى و عليت در فلسفه اسلامى معاصر و فلسفه مغرب زمين - اراکی، محسن - الصفحة ٤١ - ١ نظريه وجوب«نظريه ملا صدرا در تفسير عليت و رابطه آن با آزادى بشر»

مهمترين نظريات فلسفى معاصر در حوزه تفكر فلسفى اسلامى معاصر دو نظريه است كه در گذشته به آنها اشاره شد.

نخست نظريه وجوب است كه نظريه فلاسفه اسلامى پيشين است. اين نظريه در حكمت متعاليه ملّا صدرا به صورتى نوين بازسازى شد و بر پايه‌ها و مبانى محكم فلسفى بر پا گرديد، و اخيراً توسط فيلسوف بزرگ علامه طباطبايى با تبيين جديدى عرضه گرديد كه در اين بررسى كوتاه به گونه‌اى بسيار فشرده به آن اشاره خواهيم كرد.

دوم نظريه سلطنت است كه ريشه‌هاى آن در تفكر اصوليان جديد نظير ميرزاى نائينى شكل گرفت، و در مكتب استاد شهيد و بزرگوار آيت الله سيد محمدباقر صدر با پردازشى جديد و ساختارى نوين به نام نظريه سلطنت عرضه گرديد.

ما در اين فصل تلاش خواهيم كرد نخست به تبيين و بررسى مختصرى از اين دو نظريه پرداخته و سپس به ارزيابى و نقد و مقايسه آنها با يكديگر بپردازيم:

١. نظريه وجوب «نظريه ملا صدرا در تفسير علّيّت و رابطه آن با آزادى بشر»

پيش از اين كه به تبيين نظريه وجوب بپردازيم، اشاره به اين نكته خالى از فائده نيست، كه‌