بنابر اصالت وجود تفاوتهايى كه ميان اشياء عالم هستى ادراك مى‌كنيم همگى از وجود نشأت گرفته، و نمى‌تواند ريشه‌اى برون از «حقيقت وجود» داشته باشد، بنابراين همانگونه كه «ما به الاشتراك» اشياء وجود است، «ما به الامتياز» آن‌ها نيز چيزى جز وجود نيست.

حقيقت وجود حقيقتى است كه قابليت چند گونگى دارد، و هرگونه از گونه‌هاى وجود مرتبه‌اى از مراتب وجود است كه تفاوتش با گونه‌هاى ديگر «تفاوت به مرتبه» يعنى به شدّت و ضعف، و تقيّد و اطلاق است.

گونه‌هاى متفاوت وجود از اين جهت با يكديگر تفاوت دارند كه يكى وجود ضعيف‌تر يعنى وابسته‌تر و نيازمندتر، و ديگرى شديدتر، يعنى بى‌نيازتر و مستقل‌تر است، تفاوت به درجات وابستگى و نيازمندى به غير در وجود، كه همان تفاوت به شدت و ضعف وجود است منشأ همه تفاوت‌ها و چند گونگى‌ها در عالم هستى است.

نقطه اوج شدّت وجود، وجود مستقل بالذات، و بى‌نياز مطلق است كه واجب الوجود بالذّات ازلى است، واجب الوجود بالذّات در وجود خود به هيچ شرط و قيدى نيازمند نيست، وجود مطلق است، و از فعلّيت تامّ وجودى برخوردار است، واجب الوجود بالذات آغاز سلسله وجود است، همه مراتب ديگر وجود، جلوه‌هايى از وجود واجب بالذات مى‌باشند كه سراسر وابسته به اويند.

نخستين موجود صادر از واجب الوجود بالذّات على رغم آن كه عين وابستگى به واجب الوجود است لكن از ساير مراتب وجود بى‌نياز است، لهذا نسبت به ساير مراتب وجود از استقلال و بى‌نيازى و اطلاق برخوردار است، مراتب ديگر وجود، در وجود خود به واجب الوجود بالذات نيازمندند و نيز به صادر اوّل، زيرا از رهگذر اوست كه فيض وجود به ساير مراتب گسترش مى‌يابد. به همين ترتيب هر مرتبه از مراتب وجود به مراتب بالاتر نيازمند است، پائين‌ترين مرتبه از مراتب وجود مرتبه‌اى است كه جز قوّه وجود نيست، و بدين ترتيب آغاز سلسله مراتب وجود، وجود بالفعل مستقل تام مطلق واجب بالذات است، و پايان سلسله مراتب وجود، وجودى است كه از وجود هيچ بهره‌اى جز قوّه وجود ندارد.