مباحث علمى دينى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٧٠ - ٨ - وظايف متقابل مردم و حكومت اسلامى

اين هم بعضى از جملات نهج البلاغه كه از زبان حضرت على (ع) نقل شده است:

«خداوند براى من بر شما حقى قرار داده از جهت عهده‌دارى زمام امر شما و براى شما بر من حقى است مانند حقى كه بر شما مى‌باشد. در توصيف و طرفدارى، ميدان حق از همه‌چيز وسيع‌تر است همه مردم دم از حق مى‌زنند و خود را طرفدار آن مى‌شمارند. و در هنگام انصاف ميان حق و عمل به آن دايره حق از هرچيز تنگتر است هركسى حق را طرف خود محدود مى‌نمايد بسود كسى اجرا نمى‌شود مگر آنكه بسود او هم خواهد تمام شد.

اگر كسى باشد كه حق براى او اجرا شود بر او نباشد، هرآينه خالص خداوند سبحان است نه خلق خدا. اين بخاطر قدرت او بر بندگان و عدل او در هرچيزى كه بر آن حوادث قضا جريان دارد مى‌باشد، ولى خداوند حق خود را بر بندگان همين مقدار مقرر داشته كه او را اطاعت نمايند و جزاى اطاعت بندگان را افزايش ثواب گردانيده است اين افزايش ثواب به جهت تفضل و توسع در عنايت زياد است كه او تنها اهليت آنرا دارد.

سپس خداوند سبحان از حقوق خود حقوق واجبى را براى بعضى مردم نسبت به بعضى ديگر قرار داده و آنرا از جهات گوناگون يكسان و متقابل داشته كه بعضى موجب بعضى ديگر است به طورى كه قسمتى از اين حقوق پايه نمى‌گيرد مگر بوسيله قسمت ديگر و برترين حقى كه خداوند واجب فرموده حق والى بر رعيت و حق رعيت بر والى است.

اين از واجبات حتميه است كه براى هركس بر هركسى ثابت مى‌