علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٨ - حجيّت و نقش دانشهای بشری در فهم و نقد روايات
قرآن و دانشهای بشری
البته، اين بدان معنا نيست كه شعرانی، نسبت به دانشهاي بشري بيتوجهي كرده، آن را در فهم حقايق ديني و سعادتمندي بشر ناديده گرفته است، بلكه باور دارد كه پارهاي از گزارههاي موجود در قرآن
و حديث مرتبط با دانشهاي عصري است. و در ذيل آيه Gسُبْحَانَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْوَاجَ كُلَّهَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُF[١] ميگويد:
در علوم امروز ثابت شده كه گياه جفت است و نر و ماده دارد.[٢]
و در ذيل آيه Gهُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَF[٣] آورده است:
از اين آيه معلوم ميشود كه آب در آغاز بر خاك احاطه كلي داشت؛ چنان كه هيچ از خاك پيدا نبود و اين ربع مسكون ـ كه اكنون از آب بيرون است ـ به تدريج بيرون آمد...[٤]
و بسياری از آيات را در زمره معجزات علمي قرآن ذكر كرده است.[٥]
و در شرح فرازي از روايت امام رضا٧ به مردي زنديق ميگويد:
آيات كريمه و روايات دستور به فراگيري علوم هستيشناسانه دادهاند.[٦]
و در چندين مورد، بعد ذكر آياتي از قرآن مينويسد:
اين آيات در ترغيب به فرا گيري علم حكمت و فروع آن و مؤيد فراگيري دانش طبيعي و نجوم و تتبع در آناند.[٧]
بر همين اساس است كه ميگويد:
پس چون از عبارت قرآن، معاني به ذهن آمد، يقين به صحت آن حاصل شود و بر اين اعتماد توان كرد و اگر محتاج به نحو و لغت شديم، در فهم قرآن بدان متوسل ميشويم و چون در آيه
[١]. همان، ص٣٧٢.
[٢]. مجمع البيان، ج١٠، ص٥٠٢.
[٣]. شرح اصول الكافي، ج٢، ص٢٠١.
[٤]. همان، ج١٠، ص١٦٨.
[٥]. سوره يس، آيه ٣٦.
[٦]. «پاک خدایی که آن چه زمین میرویاند و [نیز] از خودشان و ازآنچه نمی دانند، همه را نر و ماده گردانیده است» (منهج الصادقين، ج٥، ٧ و ٨٩، ص٤٨٢).
[٧]. سوره رعد، آيه ٣.