و نیز بحث از واجب الوجود، ممکن الوجود،[٣] هیولی،[٤] قیاس و انواع آن و جوهر و دیگر بحث‌های منطقی که به وفور در این شرح به چشم می‌خورد. گاه نیز دربارۀ موضوعی، هم اقوال و ديدگاه‌هاي متکلمان و هم اقوال حکما به تفصیل نقل و شرح شده است.[٥]

٨. به‌کارگیری آموزه‌های عرفانی و صوفیانه:

استفاده از آموزه‌های عرفانی و اقوال صوفیان و عرفا را در شرح برخی از بخش‌های کلام امام علی٧، بنا به مورد و مقتضای کلام، می‌توان از دیگر مؤلفه‌های روش ابن‌میثم در شرحش دانست؛ مانند آنچه که دربارۀ «محاسبة النفس» در شرح خطبۀ ٨٧ بیان کرده است:

...و هيَ باب عظیم من أبواب المرابطة في سبیل الله فإنّ للعارفین في سلوك سبیل الله و مرابطتهم مع أنفسهم مقامات خمسة: الأولی: المشارطة ثمّ المراقبة ثمّ المحاسبة ثمّ المعاتبة ثمّ المجاهدة و المعاقبة ... .[٦]

و سپس به شرح کامل این مقامات، همراه با مثال و تمثیل و استفاده از آیات و روایاتِ مرتبط
پرداخته است.[٧]

یا در شرح عبارت «فکان مِن نفسه في شُغُل و الناس منه في راحة»[٨] از خطبۀ ١٧٥ آورده است:

و قوله: و کان مِن نفسه في شغل إلی آخر ما ذکر ثمرةُ العزلة. و اعلَمْ أن الناس قد اختلفوا في أن العزلة أفضل أم المخالطة؟ ففَضَّلَ جماعة مِن مشاهیر الصوفیة و العارفین العزلةَ، منهم إبراهیم بن أدهم و... و فضّل الآخَرونَ المخالطة، و منهم الشعبي و... .[٩]

و پس از ذکر دلایل و مستندات هر دو گروه، چنین نتیجه‌گیری کرده است:

[١]. همان، ج٣، ص٧.

[٢]. همان، ص٩.

[٣]. همان، ج١، ص١٧٩.

[٤]. همان، ص١٨٠.

[٥]. همان، ج٢، ص٦٤.

[٦]. همان، ج١، ص٢١٨.

[٧]. همان، ص١٦٦.

[٨]. همان، ص١٦١.

[٩]. همان، ص١٨٦.