فرزند از زيادتي تن پدر و مادر آفريده مي‌شود و هر كس فرزند آورد، تني دارد قابل كاهش و افزايش و مادي است، چون در معرض تغيير است و هر موجودي مادي محتاج به امكان استعدادي ماده است و ناچار حادث زماني و مخلوق است و اگر خداوند تعالي فرزند داشت، خود فرزند ديگري و آماده به سبب معدات سابق بود. تعالي عن ذلك.[١]

نمونه‌ها

او در ذيـل اين بخـش حديـث: «وَ بِتَشعِيرِه المـَشَاعِرَ عرف اَن لا مَشعَـرَ لَهُ»؛ به ساختنش مشاعر را دانسته شد که او را مشعری نیست، با روش كلامي به بحث پرداخته، آورده است:

مشعر جزئي از كل است؛ زيرا محل حس برخي افراد است كه با حس درك مي‌شود و اگر براي خداي تعالي مشعر باشد، بايد جزء داشته باشد و جزء واجب با لذات نيست... پس فرض وجود مشعر مباين وجوب است؛ زيرا هر مشعري بايد ممكن باشد.[٢]

و در شرح اصول الكافي نيز مي‌گويد:

زیرا مشعر حکایت از نقص می‌کند.

و به روش متكلمان مي‌نويسد:

علم خداوند بر امور قبل از خلق است و هر جا صحبت از عين است، عالم به مبصرات مراد است.[٣]

و در ذيل باب «سعادت و شقاوت» مي‌نويسد:

مذهب ما در اين ابواب تا آخر جزء، معروف و معلوم است، و تحقيق آن در كتب كلام
مذكور است.[٤]

و بر همين روش، در فهم احاديث، بسياري از بحث‌هاي كلامي را به كمك طلبيده است[٥] و در ذيل يكي از احاديث باب بدأ مي‌گويد:

در علم كلام ثابت است كه تقديم و تأخير در علم الهي و عقول قادسه راه ندارد.

و لذا اين احاديث را به نفوس غير عالم به تفاصيل نسبت مي‌دهد.[٦]

[١]. همان، ج٢، ص٤٢.

[٢]. سوره ملك، آيه ١٤.

[٣]. صحیفه سجاديه، ص٢٠٦. معنای آیه:«آیا کسی که آفریده است نمی‌داند؟ با اين‌كه او خود باریک بین آگاه است». معنای دعا: «ای خدایی که چیزی در زمین و آسمان بر تو پنهان نیست و چگونه مخفی ماند بر تو ای خدای من، چیزی که تو خود آفریده‌ای».

[٤]. شرح اصول الكافي، ج٤، ص١٨٦.

[٥]. صحیفه سجاديه، ص١٧٣ و ١٧٤.

[٦]. الوافی، ج١، ص٤٣٤.