و نيز در ذيل روايت حبيب سجستاني ـ كه پرداخت ديه را بر مردي كه دست مرد ديگر را قطع كرده، در حالي که قطع كننده، دو دست و دو پا ندارد، واجب مي‌داند ـ مي‌نويسد:

حديث حجت نيست؛ چرا كه مفاد حديث مخالف «مقتضاي اصول» است.[٢]

و نيز حديثي را در باب «ازدواج زن مطلقه به غیر سنت نبوی» به واسطه مخالفت با «ما اطبق عليها الفقهاء» ـ كه قصد انشا در صحت عقود و ايقاعات شرط است ـ رد مي‌كند.[٣]

دانش نجوم و نقش آن

علامه، دانش نجوم را در فهم و نقد حدیث به کمک گرفته، معتقد است که در قرآن و حدیث بر صحت آن دلیل داریم. او در ذیل آیه Gوَلِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَF[٤] می‌نویسد:

این آیه کریمه دلالت می‌کند بر صحت علم نجوم که از روی سیر ماه و خورشید و حساب و حرکات ستارگان باشد.[٥]

و در تفسیر آیه Gبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَF[٦] می‌آورد:

پس علم نجوم برای این مقصود ممدوح و مطلوب خداوند است.[٧]

او در ذیل حدیثی که عیاشی از امام رضا٧ نقل کرده است، می‌گوید:

یاد گرفتن و آموزش دادن آن صحیح است.[٨]

و در ذیل سخن راوی که به امام٧ می‌گوید: «اِنَّ النَّاسَ یَقُولُونَ ان النجوُم لَا یَحِلُّ النَظَرُ فِیهَا...» و در آن، اظهار علاقه برای یادگیری دانش نجوم می‌کند، می‌گوید:

حاصل مفاد حدیث، جواز بررسی نجوم است، چه در احکام و چه در حساب؛ اگر چه احکام آن مورد اعتماد نیست، ولی بطلان شیء غیر حرام بودن آن است.[٩]

و در ذیل برخی از احادیث، آنها را دال بر صحت علم نجوم دانسته[١٠] و به دفاع از آنها پرداخته است.[١١]

[١]. همان، ج٢٤، ص١٣٨.

[٢]. همان، ج١٧، ص٤٠٧ و ٤٥٧.

[٣]. همان، ج١٩، ص١٧٩؛ نيز ر.ك: ج٢١، ص٤٠٦ و ج١٧، ص٢٨٤ و ج١٨، ص٥٥٥.

[٤]. همان، ج٢٤، ص١٠٢.

[٥]. همان، ج١، ص٣١٥.

[٦]. همان، ج١٦، ص٦٨٣.

[٧]. همان، ج٢١، ص٢٦٥؛ نيز ر.ك: مجمع البيان، ج٣، ص١١٠.

[٨]. سوره اسراء، آيه ١٢.

[٩]. «و تا شماره سال‌ها و حساب [عمرها و رویدادها] را بدانید» (منهج الصادقين، ج٥، ص٢٦٨).

[١٠]. سوره نحل، آيه ١٦.

[١١]. «و آنها به وسیله ستاره [قطبی] راه‌یابی می‌کنند» (منهج الصادقين، ج٥، ص١٨٤).