همان گونه كه پيش‌تر اشاره شد، علامه معتقد بود كه دين بايد مستند به دليل برهاني و يا كشف عرفاني باشد.[٤] البته مراد وي از كشف، نه مطالبي است كه بر پايه ذوق و سليقه باشد، بلكه همان كشفي كه ملاصدرا از آن اين چنين تعبير مي‌كند كه: «البرهان الحقيقي لا يخالف الشهود الكشفي».[٥]

عرفان مقبول

علامه در گام اول، سعي دارد تا اين دانش ارجمند را به ميراث ائمه: مستند سازد، و لذا در باب «درجات ايمان»، نه تنها روايات را در پرتو قواعد عرفاني فهميده و شرح كرده است، بلكه در ذيل
اين بخش از روايت «اِنَّ اللّـهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَضَعَ الاِيمانَ عَلَی سَبعَةِ اَسهُمٍ»؛ خداوند ایمان را بر هفت بخش قرار داد، مي‌گويد:

اين از مراتب سلوك است.

و بعد از تعريف سلوك، اشاره مي‌كند كه اين مراتب از جهت تقسيم نامتناهي است و به اعتبار هر تقسيم، اعداد مختلف مي‌شوند و به اين صورت از احاديث عددي اين باب رفع اختلاف مي‌نمايد و مي‌گويد:

طوسي در اوصاف الاشراف به شش قسم و هر قسم را به شش قسم ديگر و منازل السائرين را به ده قسم و هر قسم را به ده قسم ديگر تقسيم نموده است؛ اما مولاي ما، امام صادق٧، در اين حديث به هفت قسم و در حديثي ديگر به ده قسم... تقسيم نموده‌اند، همه صحيح است، اما شايسته، «حفظ اصطلاح امام» است.[٦]

[١]. همان، ج٦، ص٤١١.

[٢]. «او در وجود و عقل و وهم تقسیم نمی‌گردد» (همان، ج٤، ص١٩١و ج٦، ص٤١٤).

[٣]. «در چیزها درون نشده تا بتوان گفت: در آنها جا دارد» (همان، ج٤، ص١٣٨).

[٤]. همان، ج٤، ص١٣٨.

[٥]. همان، ج٣، ص٢٣٨.

[٦]. همان، ج٣، ص١١١.