لذا از بررسی مجموع اقوال وی و آنچه آوردیم، معلوم می‌شود که مراد از متصوفه در نظر او کسانی‌اند که با اخذ شریعت و عمل به سنن، تن به ریاضت‌های شرعی سپرده‌اند و عادتاً، همانند عرفا، طریق معمول در مباحث نظری را نپیموده‌اند. سخن ابونصر سراج در اللمع فی التصوف نیز مؤید همین معناست. او می‌گوید:

صوفیان در پی نوع خاصی از علم نبودند.[٤]

تصوف مقبول

علامه در مواجهه با آراي آنها، همچون موارد ديگر اعتدال و مشي محققانه را از كف نداده، مي‌نويسد:

همان طور كه در فقه راهي است كه مورد پسند ائمه است و مسيري است كه مورد پسند ايشان نيست، مانند قياس و رأي، تصوف نيز اين چنين است كه برخي از آن مشروع، مثل عبادات و رياضت‌هاي شرعي.[٥]

و لذا در موارد متعددي به دفاع از آنها برخواسته، برخي روش‌هاي ايشان را تأييد مي‌كند[٦] و بعد از نقل داستان ابولبابة در پي نزول آيه ٢٨ سوره انفال،[٧] مي‌گويد:

پيامبر٦ منكر اين رياضت‌هاي غير منصوص ـ كه ابولبابة بر خود تحميل كرد ـ نشد. پس انجام آن جايز است.[٨]

او بر اين باور است كه بسياري از آنها ترك شريعت نمي‌كردند.[٩] لذا از آنها تعبير به «صوفيه متشرع» كرده است.[١٠] وي حتي در باب «ورود صوفیه بر امام صادق٧ و اعتراض ایشان بر آنها، که مردم را از

[١]. منهج الصادقین، ج٣، ص١٢١.

[٢]. شرح اصول الكافي، ج٢، ص٤١.

[٣]. روح الجنان، ج١، ص٣٥٤ و ج٢، ص٤٣١.

[٤]. صحیفه سجاديه، ص٣٤.

[٥]. روح الجنان، ج١، ص٣٢٥.

[٦]. منهج الصادقین، ج١، ص١٠٤.

[٧]. صحیفه سجاديه، ص٣٤.

[٨]. دانشنامه جهان اسلام، ج٧، ص٣٧٧.

[٩]. شرح اصول الكافي، ج٢، ص٤١.

[١٠]. «او ذكر جلي صوفيه را مورد تأييد شرع مي‌داند» (روح الجنان، ج١، ص٣٥٥ و ج٢، ص٤١١).