قلب سالك هنگامي كه پروردگارش با يك يك اسماء خود بر او تجلي فرمود و مقام هر يك از اسماء خاص در او تحقق يافت، پذيراي تجلي حق به اسم جامع خود مي‌گردد؛ اسمي كه تمامي شئون الهي و جبروت و سلطنت حق در او جمع است. اين تجلي در مرتبه اول تجلي به وحدت جمعي و كثرت در وحدت و در مرتبه بعدي تجلي به كثرت تفصيلي و بقاي بعد از فنا و وحدت در كثرت خواهد بود. لذا، دعاكننده در ابتداي اين فراز از پروردگار خود شان و جبروت او را در حضرت جمع به طريق وحدت درخواست مي‌كند و در ادامه، هر شاني را به تنهايي و هر جبروتي را به تنهايي در حضرت واحديت و تجلي اسمائي و صفاتي و افعالي به طريق بسط و تفصيل طلب مي‌كند.

با تحقق اين مرتبه، مراتب به پايان مي‌رسد و اين آخرين مرتبه از مراتب سير الي الله و همان سفر چهارم است كه به مفهوم بقاي بعد از فنا پس از استهلاك تام است. پس، حفظ حضرات و تمكّن در مقام جمع و تفصيل و وحدت و كثرت از بالاترين مراتب انسانيت‌ [١] و كامل‌ترين مراحل سير و سلوك به شمار مي‌رود كه حقيقت آن براي هيچ يك از اهل سلوك و ارباب معرفت، جز رسول مكرم ما، صلوات الله عليه و آله، و خاندان بزرگوارش كه نور علم و معرفت را از مشكات منور ايشان برگرفته‌اند و سلوك و طريقت را از مصباح ذات و صفات آن بزرگوار آموخته‌اند روشن نشده است.

[١]. به سبب تمكن در اين مقام و محو شدن تلوين بود كه آيه شريفه‌ «فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ»؛ چنانكه فرمان داده شدي استقامت بورز، نازل شد و پيامبر- صلوات الله عليه وآله- فرمود: «شيبتني سورة هود»؛ سوره هود مرا پير كرد. كه گفته‌اند كلام حضرت به خاطر اين آيه بوده است. گرچه شيخ ما، عارف كامل جناب شاه آبادي- ادام الله ظله- فرمود: فرمايش پيامبر (ص) ناظر بر اين است كه استقامت امت نيز از ايشان خواسته شده است، زيرا امت به منزله شاخساران درخت نبوت و فرع آنند.