اطهار که محضر چهار امام (علی بن الحسین السجاد، محمد بن علی الباقر، جعفر بن محمد الصادق، موسی بن جعفر الکاظم علیهم السّلام) را درک کرده و دعای معروف «ابو حمزه» به روایت او از امام سجاد است. او تفسیر روایی دارد که از منابع تفسیری معتبر شمرده شده و مفسّرانی همچون طبری، طبرسی، قرطبی، عیاشی و غیرهم از آن نقل کرده‌اند و اخیرا، دانشمند محترم عبد الرزاق حرز الدین به گردآوری و تحقیق آن پرداخته و به چاپ رسانده است. تفسیری است دقیق و عمیق و قابل اعتماد.
شرح حال وی هنگام سخن از مفسران نامی پس از تابعان گذشت. [١]

٥. تفسیر ابن جریج‌

عبد الملک بن عبد العزیز بن جریج (متوفای ١٥٠) اولین کسی که دست به تدوین حدیث و تفسیر زده است. [٢] جلال الدین سیوطی- به نقل از خلیلی- [٣] می‌گوید:
«محمد بن ثور از ابن جریج، سه جزوه بزرگ تفسیر، روایت می‌کند که اهل فن آن را صحیح شمرده‌اند، و نیز حجاج بن محمد یک جزوه روایت می‌کند و آن را هم صحیح دانسته‌اند؛ ولی تفسیری در حجم بزرگ از وی به روایت موسی بن محمد در دست است که جای تأمّل می‌باشد». [٤]
نسخه نفیسی از تفسیر ابن جریج در کتابخانه سید ابن طاووس (متوفای ٦٦٤) وجود داشته که در کتاب «سعد السعود» (تألیف: ٦٥١) از آن به «نسخة عتیقة جیّدة» یاد می‌کند و فرازهایی از آن را می‌آورد. [٥]
تفسیر ابن جریج از منابع سرشار تفاسیر متأخّر است؛ مانند تفسیر طبری، ثعلبی، قرطبی و سیوطی که به فزونی از آن نقل کرده‌اند. اصل تفسیر اکنون در دست نیست و اخیرا استاد علی حسن عبد الغنی، روایات تفسیری ابن جریج را از درون تفسیرهای یاد شده بیرون آورده، تصحیح و تحقیق نموده و به چاپ رسانده است. [٦]

[١] همین کتاب، ج ١، فصل ٧، ش ٨، ص ٤١٨.
[٢] چنانکه احمد بن حنبل گفته است. ر. ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج ٦، ص ٤٠٤- ٤٠٣.
[٣] خلیلی، ابو القاسم احمد بن محمد بلخی (متوفای ٤٩٢) از مشایخ بزرگ حدیث در ماوراء النهر. ر. ک:
سمعانی، الانساب، ج ٢، ص ٣٩٤.
[٤] الاتقان، ج ٤، ص ٢٠٨.
[٥] ابن طاووس، سعد السعود، ص ٢٢١.
[٦] تاریخ تفسیر، ص ١١٥.