«وَ الَّذِینَ جاهَدُوا فِینا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِینَ». [١] همچنین یادآوری می‌کنیم: برخی از دریافتهای کلی از قرآن، اساسا تأویل شمرده نمی‌شود و با اندکی تدبّر، روشن می‌شود که مفهوم عامّی است که از ظاهر لفظ به دست می‌آید؛ چون بیشتر به عنوان «کبرای کلی» مطرح شده‌اند و کبرا بودن آنها، به عمومیّت مفهوم بستگی دارد؛ مثلا خداوند در آنجا که به حضرت موسی علیه السّلام خطاب می‌کند: «یا مُوسی لا تَخَفْ إِنِّی لا یَخافُ لَدَیَّ الْمُرْسَلُونَ» [٢] مطلبی کلّی و با مفهومی گسترده و عام مطرح می‌کند و سپس آن را درباره آن حضرت انطباق می‌دهد. به موسی می‌گوید: در اینجا و در حضور من باید کاملا احساس امنیّت کنی و بیم و هراس به خود راه ندهی؛ زیرا هر کس به آن حضور راه یافت، شایسته نیست که از چیزی بهراسد؛ چون در جایی کاملا امن قرار گرفته است.
این تعلیل به منزله کبرای کلی است و این را می‌رساند که هر که را در حضور حق رخصت ملاقات دادند و به مقام قرب نایل گردید، از همه علایق و عوائق رسته است و نگرانی و پریشانی خاطر، او را آزرده نخواهد کرد؛ از این رو است که با چنین دلیلی درباره همه انبیا، از جمله پیامبر اسلام استدلال کرده‌ایم که در موقع آغاز بعثت، تمامی پرده‌ها از میان برداشته می‌شود و پیامبر، خود را در هاله‌ای از درخشش حق می‌بیند و حقایق، نزد او مکشوف و عیان می‌گردد و دیگر جای بیم و وحشت نیست. از امام صادق علیه السّلام پرسیدند: چگونه است که پیامبران در آغاز وحی، دچار شک و تردید نمی‌گردند؟ فرمود: «کشف عنها الغطاء»؛ [٣] پرده از پیش آنها برداشته می‌شود». در آنجا هم که حضرت موسی در مقام اظهار شکر و سپاس- در مقابل نعمتهایی که خداوند به او عنایت کرده است- می‌گوید: «رَبِّ بِما أَنْعَمْتَ عَلَیَّ فَلَنْ أَکُونَ ظَهِیراً لِلْمُجْرِمِینَ»؛ [٤] خداوندا در مقابل نعمتهایی که به من ارزانی داشته‌ای [در پیشگاه تو تعهّد می‌کنم و بر خود مقرّر می‌دارم که هرگز تبهکاران را یاری نکنم».
این تعهّدی است که حضرت موسی در پیشگاه الهی و در مقابل عنایتهای فراوان او، بر خود مقرّر می‌دارد؛ و بدین گونه، سپاس نعمتهای حق تعالی را به جای

[١] «و کسانی که در راه ما کوشیده‌اند، به یقین راههای خود را بر آنان می‌نماییم و در حقیقت، خدا با نیکوکاران است» عنکبوت ٢٩: ٦٩.
[٢] نمل ٢٧: ١٠.
[٣] بحار الانوار، ج ١١، ص ٥٦، شماره ٥٦.
[٤] قصص ٢٨: ١٧.