برساند، می‌رساند». از این گونه سخنان در خصوص ضعف او در حدیث و نسبت دادن گفته‌هایش به پیامبر فراوان است. [١] محمّد بن حبان می‌گوید: «مجالد، بد حافظه بود و اسناد حدیثها را جا به جا می‌کرد و گاهی احادیث مرسل را به شکل مسند نقل می‌کرد؛ به هر حال قابل اعتماد نیست» [٢].
مسلم احادیثی را در کتاب خود از طریق ابن بریده (عبد اللّه بن بریده برادر سلیمان) از شعبی نقل می‌کند. بزار می‌گوید: «هرگاه حدیثی از طریق علقمه، محارب، محمد و همچنین اعمش، از ابن بریده نقل شود و مشخّص نشده باشد کدام ابن بریده است،- به نظر ابن حجر- مراد همان سلیمان بن بریده است؛ امّا اگر از طریق افراد دیگری آن را نقل کنند مراد عبد اللّه بن بریده است» [٣]. در حدیث مورد بحث چنین است؛ زیرا فردی که در «صحیح مسلم» از طریق او این حدیث از ابن بریده نقل می‌شود حسین بن ذکوان است.
احمد، عبد اللّه بن بریده را تضعیف کرده است. بسیاری، برادرش سلیمان را بر او ترجیح می‌دهند. ابراهیم می‌گوید که عبد اللّه از طریق پدرش احادیث عجیب و نامعقولی روایت کرده است، و از کار حاکم نیشابوری در شگفت مانده که چگونه سند حدیثی را که از طریق حسین بن واقد از عبد اللّه بن بریده از پدرش آورده، صحیح‌ترین سند اهل مرو شمرده است. [٤]

٣. کعب الاحبار:

کعب بن ماتع حمیری از خانواده ذی رعین یا ذی کلاع [٥] بود. کنیه او ابو اسحاق و از احبار بزرگ یهود بود. کهانت را از پدر به ارث برده بود. ٧٢ سال پیش از هجرت متولد شد و پس از رحلت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله در سالهای اوّل خلافت عمر

[١] تهذیب التهذیب، ج ١٠، ص ٤٠.
[٢] ابن حبان، المجروحین و الضعفاء، ج ٣، ص ١٠.
[٣] ر. ک: تهذیب التهذیب، ج ١٢، ص ٢٨٦.
[٤] همان، ج ٥، ص ١٥٨.
[٥] شاید احتمال دوم پذیرفته‌تر باشد به دلیل وجود روایت طبرانی که آن را از طریق یحیی بن ابی عمرو شیبانی از عوف بن مالک بدین شرح نقل کرده است: «در حالی که بر ذو الکلاع تکیه کرده بودم وارد مسجد شدم. دیدم کعب برای مردم داستان می‌سراید. به ذو الکلاع گفتم: آیا نمی‌خواهید برادرزاده‌تان را از کارش باز دارید؟
ذو الکلاع او را منع نمود و حدیث پیامبر را که فرمود: «کسی جز امیر و فرمانروا یا مأمور (از طرف امیر) یا سخن‌پرداز حیله‌گر برای مردم حدیث نقل نمی‌کند» به او گوشزد کرد و کعب هم از قصّه‌گویی به طور موقّت دست کشید تا اینکه معاویه او را مأمور این کار ساخت و به دستور معاویه مجددا به این کار دست زد. ر. ک:
الاصابه، ج ٣، ص ٣١٥ و ٣١٦.