ابو محمد، عبد الحق بن غالب بن عطیّه اندلسی مغربی غرناطی [١] (متوفای ٤٨١) دانشمندی شیفته به گردآوری کتاب، فقیهی عارف به احکام و حدیث و تفسیر، ادیبی بارع در نحو و ادب و لغت، نویسنده‌ای توانا در نظم و نثر، و حافظ، ضابط و فاضلی شهیر بود.
تفسیر وی، از مهمترین تفاسیر محققانه نقلی شمرده می‌شود. او، ضمن نقل روایات، از نقد و تحقیق غفلت نکرده و روایت را با درایت جمع کرده است. دقت و عنایت خود را در آن به کار بسته و از این رو از ارزش والایی برخوردار گشته و مورد قبول همگان قرار گرفته و رواج یافته است.
ابن خلدون درباره این تفسیر می‌گوید: «بسیاری دست به نوشتن تفسیر نقلی زدند و آثار وارده از صحابه و تابعین را گرد آوردند تا به طبری و واقدی و ثعلبی و امثالهم منتهی گردید؛ ولی نوشته‌ها و منقولاتشان انباشته از سره و ناسره و مقبول و مردود است؛ از این رو این تفاسیر، از گفته‌های یهودیان مسلمان شده- جز در مورد احکام- سالم نمانده و مفسّران در این باره تساهل ورزیدند و کتابهای خود را از این منقولات بی‌اساس پر کردند. تا آنگاه که دوران تحقیق و بررسی فرا رسید و ابو محمد ابن عطیّه- از دانشمندان متأخر در دیار غرب- به تلخیص و تهذیب منقولات تفسیری همّت گماشت و آنچه را قرین صحت بود برگزید و در اندلس کتابی آراسته و پیراسته برای مردم مغرب زمین به رشته تحریر در آورد. پس از او قرطبی [٢] نیز همان راه را پیمود و تفسیر خود «الجامع لأحکام القرآن» را بر همان اساس تدوین کرد و در شرق بلاد اسلامی شهرت و رواج یافت». [٣]
داستانهای خرافی اسرائیلی که تا آن روز رواج داشت و تقریبا همه متون تفسیری

[١] اندلس: اسپانیای فعلی. غرناطی: منسوب به غرناطه، شهری قدیمی در اسپانیا. تا پیش از سلطه مسیحیان در سال ١٤٩٢ م شهری آباد و مهد تمدّن و علوم و معارف بوده. قصر زیبای «الحمراء» در آنجاست. اکنون نیز از شهرهای درجه یک اسپانیا به شمار می‌رود.
[٢] ابو عبد اللّه محمد بن احمد قرطبی (متوفای ٦٧١) منسوب به قرطبه سلطان نشین ممالک اندلس (اسپانیا).
تفسیر او از تفاسیر اجتهادی جامع شمرده می‌شود و در بخش مربوط به تفاسیر اجتهادی، درباره آن سخن گفته‌ایم.
[٣] مقدمه ابن خلدون، ص ٤٣٩ و ٤٤٠.