حدیثی را نقل می‌کنم: در زمان حیات پیامبر به خیبر رفتم؛ یهودی‌ای را دیدم که سخنی می‌گفت. از آن سخن خوشم آمد و به او گفتم: آیا ممکن است مقداری از آنچه گفتی برایم بازگو کنی تا بنویسم؟ گفت: آری. آنگاه پوستی آورد و او شروع به گفتن کرد و من سخنان او را بر روی استخوانهای ظریف و نازک می‌نوشتم. چون به مدینه بازگشتم ماجرا را برای پیامبر شرح دادم. حضرت فرمود: نوشته را بیاور. با خوشحالی روانه خانه شدم و با این پندار که هدیه‌ای دوست داشتنی برای پیامبر آورده‌ام بازگشتم. فرمود: بنشین و برایم بخوان. مدتی خواندم و سپس به چهره پیامبر صلّی اللّه علیه و آله نظری افکندم. دیدم سخت منقلب است. از وحشت حیران ماندم و دیگر قادر نبودم یک حرف از آن را بخوانم. حضرت وقتی حال مرا دید آن را از من گرفت و خودش سطر به سطر آن را می‌خواند و آنها را با آب دهان پاک می‌کرد و در همان حال می‌فرمود: «از اینان پیروی نکنید؛ اینان بداندیش و بی‌خرد و نادانند». تا اینکه آن نوشته را حرف به حرف تا آخر پاک کرد. آنگاه عمر گفت: اگر آگاه شوم که شما چیزی از کتابهای آنان را نوشته‌اید قطعا شما را مایه عبرت دیگران قرار می‌دهم (یعنی به سختی کیفر می‌دهم). آن دو گفتند: به خدا سوگند ما از آنها هیچ کلمه‌ای نخواهیم نوشت و صحیفه‌های خود را بیرون بردند و در جایی دفن کردند و دیگر هیچگاه به سوی آن نرفتند». [١]
حال باید دید سختگیری عمر تأثیری در جلوگیری از مراجعه به اهل کتاب داشت یا نه؟ واقع امر این است که عمر در خصوص مراجعه به اهل کتاب سختگیری نداشت و تنها با استنساخ از روی کتابهای آنان، با شدت و قاطعیت برخورد می‌کرد. همچنانکه مردم را از نوشتن حدیث پیامبر صلّی اللّه علیه و آله هم بشدت باز می‌داشت. چنین بود که به تمیم داری اجازه داد تا برای مردم قصه بگوید و نیز قصه‌گویی در همه مساجد و حتی مسجد النبی صلّی اللّه علیه و آله در خلافت او رواج یافت. خلیفه بعد از او نیز سیره او را در اجازه دادن به قصه‌گویی در مساجد ادامه داد و این عمل به طور رسمی به صورت یکی از مراسم دینی تلقی شد؛ به گونه‌ای که معاویه با اجازه دادن به کعب الاحبار مردم را به این عمل بر می‌انگیخت؛ که شرح آن گذشت.

[١] ر. ک: تفسیر ابن کثیر، ج ٢، ص ٤٦٧ و ٤٦٨.