تفسیر و مفسران - معرفت، محمدهادی - الصفحة ١٣٧ - آفات تفسیر نقلی (مأثور)

نیز روزانه نه فرشته مأموریّت دارند تا بر روی خورشید یخ بپاشند وگرنه گرمای سوزان آن جهان را می‌سوزاند.
زمین بر روی آب، آب بر صخره (سنگ سخت) و صخره بر پشت نهنگی است که سر و دم او به عرش الهی چسبیده است. برخی گفته‌اند: نهنگ هم بر دوش فرشته‌ای است که دو پای او بر هواست.
آسمان نخست موجی است کف آلود؛ آسمان دوم، صخره‌ای است؛ آسمان سوم، آهن است؛ آسمان چهارم، مس؛ پنجم، سیم؛ ششم، زر و هفتم، یاقوت است. [١]
درباره تاریکی شب و روشنایی روز نیز از پیامبر آورده‌اند: خورشید هنگام غروب به زیر زمین می‌رود و تاریکی همه جا را فرا می‌گیرد. هنگام بامداد، هفتاد هزار فرشته به سوی خورشید می‌شتابد تا آن را بالا بیاورند و خورشید- در زمستان- از بالا آمدن خرسند نیست و از درنگ آن زیر زمین، آبهای درون زمین گرم می‌شود؛ ولی در تابستانها سرعت می‌گیرد؛ لذا آبهای درون زمین سرد است.
رعد و برق بر اثر تازیانه‌ای است که فرشته‌ای برای راندن ابرها به کار می‌برد.
هرگاه آن را بالا برد، برق ایجاد می‌شود و هرگاه پایین آورد، رعد؛ و هرگاه بر گرده ابری بزند، صاعقه ایجاد می‌شود. [٢]
مدّ و جزر دریاها بر اثر پای فرشته‌ای است که هرگاه بر رستنگاه دریاها پا فرو برد، لبریز می‌شوند و هرگاه پا بیرون نهد فروکش می‌کنند.
درباره کهکشان از پیامبر آورده‌اند: لعاب (آب دهان) ماری است که زیر عرش آرمیده است. [٣]
کوه قاف، کوهی است از زمرّد که هفت دریا را فرا گرفته و هفت زمین را پشت در پشت در بر گرفته است؛ و هرگاه خدا بخواهد در جایی زلزله ایجاد کند، به کوه قاف دستور می‌دهد تا رگی را که بدانجا منتهی می‌شود به لرزه در آورد.
جلال الدین سیوطی، این روایات اسرائیلی را در تفسیر سوره «ق» از ابن عباس

---

[١] هیثمی، مجمع الزوائد، ج ٨، ص ١٣١. الاسرائیلیات و الموضوعات، ص ٢٩٢.
[٢] مجمع الزوائد، ص ١٣٢.
[٣] همان، ص ١٣٥.