می‌کنید» [١]. همچنین عبد اللّه بن مسعود می‌گوید: «مسائل خود را از اهل کتاب نپرسید؛ زیرا آنان که خود را گمراه ساخته‌اند چگونه می‌توانند شما را هدایت کنند و مخلصانه شما را پند دهند؟ در نتیجه، گاهی حقی را می‌گویند و شما تکذیب می‌کنید و گاهی باطلی را می‌گویند و شما می‌پذیرید» [٢]؛ بنابراین باید از آنچه راست یا دروغ بودن آن در قرآن کریم یا در احادیث اسلامی روشن نشده است برحذر باشیم و با به کار بردن قواعد و معیارهای نقد و بررسی، نسبت به آنچه در کتابهای تورات و انجیل آمده است به کاوش بپردازیم تا درباره درستی آنها مطمئن شویم.
مثلا درباره داستان زندگانی حضرت یوسف علیه السّلام ملاحظه می‌کنیم که قرآن تنها به مواضع عبرت‌انگیز پرداخته، و بقیه را دنبال نکرده است؛ ولی در تورات تمامی داستان با اندکی درآمیختگی آمده است. درباره داستان زندگی دیگر پیامبران نیز در تورات سره و ناسره به هم آمیخته شده است و باید با دقّت، درست را از نادرست باز شناسیم.

نمونه‌های اسرائیلیات در تفسیر

اشاره

در گذشته اشاره کردیم که در زمینه تفسیر تعداد بسیار زیادی از اسرائیلیات وجود دارد که شبهات فراوانی را برانگیخته و میدان تاخت و تاز را برای دشمنان فراهم کرده است تا بر اسلام و مقدسات آن بتازند. بیشترین نکوهش در این باره متوجه مسلمانان صدر اول است که کتابهای تفسیر و حدیث و تاریخ را از این افسانه‌های پرداخته شده به دست یهودیان انباشته‌اند. همچنین باید اهل حدیث را ملامت کرد که در موقع گردآوری و ثبت احادیث تساهل ورزیده‌اند و در نتیجه، انبوهی از اسرائیلیات را در کتابهای خویش گرد آورده‌اند؛ در این خصوص می‌توان از ابو جعفر طبری، جلال الدین سیوطی و برخی دیگر از ارباب تفسیر مأثور نام برد.
این اشکال از آن جهت بر تفسیر ابن جریر طبری وارد است که روایات را بی‌آنکه دقت کند و درست و نادرست را مشخص سازد در تفسیر خود آورده است. شاید بر این پندار بوده است که ذکر سند حدیث، هر چند به درجه قوت و ضعف آن تصریح

[١] مسند احمد، ج ٣، ص ٣٨٧.
[٢] فتح الباری، ج ١٣، ص ٢٨١.