نقش معاويه همانند نقش شيطان است خدا در قرآن طرز نفوذ و قلمرو نفوذ شيطان را مشخص كرد كه شيطان از چهار راه حمله ميكند اين مضمون يكى از آيات قرآن كريم است كه :

ثم لاتينهم من بين ايديهم و من خلفهم و عن ايمانهم و عن شمائلهم [١] .

يعنى از جلو مى آيد و از خلف مى آيد و از طرف راست ميايد و از طرف چپ ميايد از چهار طرف شيطان حمله ميكند و معناى اينكه شيطان از جلو ميايد از پشت سر ميايد از طرف راست ميايد از طرف چپ ميايد , هم مشخص شد كه يعنى چه . در آن نامه اميرالمؤمنين براى واليش نوشت .

معاويه گاهى از جلو مى آيد گاهى از پشت سر حمله ميكند گاهى از طرف راست حمله ميكند گاهى از طرف چپ حمله ميكند . دشمن توطئه گر ديرين كارش اين است كه از چند راه حمله ميكند و اگر انسان بخوابد يا لااقل از يك بعد بخوابد از بعدى كه خوابيده است آسيب مى بيند .

هر آن غافل زيد *** غافل خورد تير

گفتند هيچ مرغى تير نمى خورد مگر در حال غفلت از ياد خدا . هيچ انسانى آسيب نمى بيند مگر در حال غفلت . اميرالمؤمنين فرمود :

ان اخا الحرب الارق و من نام لم ينم عنه [٢] .

مرد جنگ آن كسى كه برادر نبرد است و آن فردى كه همسان با جنگ است , ارق است و بيدار . اگر كسى خواست در جنگ درونى بر هوس خودش بتازد اگر غافل باشد دشمن بر او حمله ميكند اين بود كه حضرت على ( ع ) به امام حسن فرمود : و قوه باليقين و نوره بالحكمة [٣]

[١] قرآن كريم , سوره اعراف , آيه ١٧ .

[٢] نهج البلاغه فيض الاسلام , نامه ٦٢ , صفحه ١٠٥٠ .

[٣] نهج البلاغه فيض الاسلام , نامه ٣١ , صفحه ٩٠٩ .