دريافت كننده نيازمند به بخشنده است . گيرنده محتاج به دهنده است كه به او بدهد و اين بگيرد . فرمود : اينها كه منكر خدايند دليل و حجتى ندارند به دليلى تكيه نكرده اند داعيه اينها بى بينه و بى شاهد است .

ولم يلجأ واالى حجة فى ما ادعوا .

در اين ادعا به استدلالى تكيه نكرده اند .

ولا تحقيق لما اوعوا .

آنچه را كه در وعاى دل جاى دادند تحقيق نكرده گرفتند و به دل سپرده اند , نديده و نسنجيده جمع آورى كرده اند و در دلها ذخيره نموده اند اين دل وعاء مطلب است :

ان هذه القلوب اوعية فخيرها اوعاها [١] .

اين دلها ظرف است و بهترين آنها , دلى است كه ظرفيتش براى معارف الهى بيشتر باشد و دليست كه از جهان مجرد است , چون هر موجود مادى با پذيرش مظروف از ظرفيتش كم نمى شود مگر دل , كه با پذيرش مظروف نه تنها از ظرفيتش كم نمى شود بلكه بر ظرفيتش افزوده مى شود .

طبق بيانى كه حضرت ( ع ) در نهج البلاغه فرمود :

كل وعاء يضيق بما جعل فيه الا وعاء العلم , فانه يتسع به [٢] .

هر ظرفى با آمدن مظروف از گنجايشش كاسته مى شود مگر جان بشر كه ظرف انديشه هاست و با آمدن انديشه نه تنها جان از ظرفيتش كم نميشود , بلكه منشرح مى شود , شرح صدر پيدا مى كند , باز مى شود , هر چه بهتر بفهمد آمادگيش براى فراگيرى عميقتر و بيشتر خواهد بود . دانش زمينه شرح صدر را فراهم مى كند . شهود عارف , زمينه شرح دل را

[١]نهج البلاغه فيض الاسلام , حكمت ١٣٩ , صفحه ١١٥٥ .

[٢]نهج البلاغه فيض الاسلام , حكمت ١٩٦ , صفحه ١١٧٩ .