واى بحال كسى كه خدا را منكر است , ويل به حال كسى كه مدبر جهان آفرينش را نمى پذيرد اين هندسه و تقدير و نظم را كى آفريد ؟ و كى ساخت ؟ اين تدبير و هماهنگى خاص را كه در جهان مشهود است و علم را به دنبال خودش راهنمائى مى كند , كى آفريد ؟ علم اگر يك سلسله قواعد منظم است , برداشت از جهان آفرينش است اگر رياضيات از قدرت برهان برخوردار است , بنو به خود پديده هاى امكانى است و از جهان خارج گرفته شده است . ساير علوم هم اگر داراى نظم اند و هماهنگى خاصى دارند گذر از آنكه خودشان يك سلسله موجودات امكانى هستند خودشان آيات حقند از جهان آفرينش گرفته شده اند كه آن هم نشان ده نظم و هماهنگى است .

فرمود :

فالويل لمن انكر المقدر وجحد المدبر .

واى بحال كسى كه خدا را منكر باشد و بگويد جهان همان ماده و مادى است و بس .

و اين ماده به تطوراتش با برخوردهايش , پيامدها و ره آوردهائى را بهمراه دارد . و واى به حال كسى كه تدبير كننده و هماهنگ كننده و نظم بخش جهان آفرينش را انكار كند .

زعموا انهم كالنبات مالهم زارع , ولا لاختلاف صورهم صانع [٢] .

اينان فكر كردند كه مانند گياهان خود رواز جهان طبيعت برخاسته اند .

گرچه چيزى در جهان خودرو نيست , آن گياه هم زارعى دارد ,

[١]نهج البلاغه فيض الاسلام خطبه ٢٢٧ , صفحه ٧٣٧ .

[٢]نهج البلاغه فيض الاسلام خطبه ٢٢٧ , صفحه ٧٣٧ .