را بى پرده نشان ميدهد . يك فرازى دارد و يك نشيب . هر دو را روشن ارائه ميدهد يك اوجى دارد و يك حضيض . هر دو را بى كتمان نشان ميدهد . پس او فريب نداد فريب آن است كه باطلش را بصورت حق در بياورد و اوج نشان بدهد ولى حضيض را نشان ندهد آن تلخى و ناگوارى را نشان ندهد آن رويدادهاى اندوهگين را نشان ندهد . آن تأثر و غم را نشان ندهد اين مى شود فريب . ولى اگر دنيا دو چهره داشت هر دو را نشان داد فريبكار نيست اگر انسان دو بعد داشت و هر دو را ارائه داد نيرنگ باز نيست . فرمود دنيا فريب نداد تو فريب خوردى . اين ابزار كار است اين ابزار را به دست دشمن دادى خودت را نابينا كردى دشمن از تو نابينا سوء استفاده كرد و تو را فريب داد توهم فريب پذير شدى فرمود : و حقا اقول حق را ميگويم كه : ما الدنيا غرتك ولكن بها اغتررت [١] دنيا تو را فريب نداد تو فريب خوردى . چرا فريب نداد ؟ زيرا او همانطورى كه شيرينى هايش را نشان داد تلخى ها را هم ارائه داد .

ولقد كاشفتك العظات [٢] دنيا موعظه و پند و اندرزها را مكشوف كرد او اگر باغ و بوستان و قصرها را نشان داد , گورستان و مرگ و بيمارستان را هم نشان داد او اگر جوانى و فربه اى و تنومندى و خوشحالى را نشان داد , فرتوتى , سالمندى , بيمارى و نگرانى را هم ارائه داد او هر دو چهره خود را نشان داد ( و اذنتك على سوآء ) [٣] هم آن نشانه هاى نشاط را ارائه داد هم علامتهاى اندوه را ارائه داد .

ولهى بما تعدك من نزول البلاء بجسمك و النقص فى قوتك اصدق و اوفى من ان تكذبك او تغرك [٤] .

او و عيد داد و به وعيدش هم عمل كرد . او زنگ خطر زد كه سن همين كه از چهل گذشت ديگر لذائذ تمام شد هر چه بود گذشت اگر هم

[١] و ٢ و ٣ و ٤ نهج البلاغه فيض الاسلام , خطبه ٢١٤ , صفحه ٧٠٩ .