حکمت نظري و عملي - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٣٠ - درس هشتم
براى رفع خستگى خواب را در چشمش مضمضه كند نخوابد , خواب را به چشم فرو نبرد فرمود :
وظيفه رزمنده در ميدان نبرد اين است كه خواب را مضمضه كند , فرو نبرد , خواب اگر در شبكه چشم فرو رفت , دشمن بيدار حمله ميكند اين وظيفه نظامى است از نظر حكمت عملى در نهج البلاغه ( لا تذوقوا النوم الا غرارا او مضمضة ) هم در جهاد اصغر يك رزمنده موظف است غافل نباشد و هم در جهاد اكبر . يك انسانى كه در صراط تعليم و تربيت است موظف است كه غافل نباشد . آن رزمنده در جبهه جنگ بيرون نبايد بخوابد . اين شخصى كه متعلم على سبيل النجاة است و مشغول تهذيب جان و تربيت روح است موظف است كه نه خوابد خواب يعنى غفلت , باعث حمله دشمن درونى است . شيطان ديو نفس , اهريمن انتقامجوهم از درون حمله ميكند تا انسان را برده شهوت يا بنده غضب كند . انسانى كه در ميدان جنگ است , خواه در جنگ بيرون بااعداء , خواه در جهاد درون با اهواء بايد يك آن غافل نباشد و براى رفع خستگى خواب را مضمضه كند , نچشد . ( لاتذوقوا النوم الا غرارا او مضمضة ) در بخش ديگر بعنوان يك حكمت عملى در بخش نظامى فرمود :
و ان اخا الحرب الارق , و من نام لم ينم عنه [١] .
فرمود مرد جنگ بيدار است . نبرد با خواب سازگار نيست . نبرد با خوابيدن موافق نيست . انسان جنگنده اگر بخوابد مى بازد زيرا اگر او بخوابد رقيب بيدار است ( من نام لم ينم عنه ) اگر انسان بخوابد آن رقيب كه نميخوابد او كه در آن حال بيدار است . مخصوصا رقيب اگر داهيه باشد اگر اهل توطئه و مكر باشد او از هر طرف مى آيد . در يكى از نامه هاى براى بعضى از ولات نوشت , فرمود :
[١] نهج البلاغه فيض الاسلام , نامه ٦٢ , صفحه ١٠٥٠ .