بزرگانى مثل مرحوم علامه بزرگوار مجلسى (ره) [١] در كتاب مرآت العقول، [٢] روايات كافى را به زيبايى تفسير و آنها را دسته‌بندى كرده كه چه رواياتى مربوط به اصول اعتقادات و مسايل اخلاقى است و چه رواياتى مربوط به فروع و احكام.

با انس با روايات متوجه مى‌شويم كه آنچه براى تكامل انسان در ابعاد مختلف لازم بوده، آن را ائمه هدى: با بيانى روشن، فصاحت كامل و با عباراتى زيبا بيان فرموده‌اند [٣] و اين خود دليل بر آن است كه فرمايش اين بزرگواران؛ كه برگرفته از كلام وحى است داراى شأن و منزلتى است كه با ساير كلمات اصلًا قابل مقايسه نيست.

در روايات مطالب دقيقى وجود دارد كه اطلاع از آنها سبب ارتقاى رتبه علمى است. گاهى انسان در برخورد با روايتى، مطالبى را فرا مى‌گيرد كه اگر يك عمر در باره آن مطالب مى‌انديشيد، به آن معارف راه نمى‌يافت. [٤] وقتى انسان به چنين احاديثى برمى‌خورد، واقعاً به خود مى‌لرزد و چه بسا فكر كند كه اى كاش هرگز اين روايت را نمى‌ديدم و در جهل و ناآگاهى خود باقى‌

[١]. علامه محمد باقر مجلسى اصفهانى (١١١٠ ه-)- فرزند علامه محمد تقى مجلسى اصفهانى- از بزرگان علما و فقها و محدثان شيعه و صاحب آثار ارزشمند علمى است. وى در عصر خويش منصب شيخ الاسلامى داشت. نفوذ اين فقيه بزرگ در حكومت وقت موجب شد كه بتواند با كمك علماى ديگر با تأليف و تصنيف آثارى ارزنده، خدمات فراوانى به عالم اسلام انجام دهد. حاج ميرزا حسين نورى، صاحب مستدرك الوسائل در شرح حال و دوران زندگى او مطالب مستوفايى بيان داشته است. شيخ حر عاملى و صدر الدين سيد على خان مدنى شيرازى از اساتيد و مشايخ روايى مجلسى هستند و ميرزا عبد اللَّه افندى- صاحب رياض العلماء- سيد نعمت اللَّه جزايرى، مولى صالح مازندرانى و امير محمد صالح حسينى خاتون‌آبادى از شاگردان مجلسى به شمار مى‌آيند؛ از جمله آثار او: بحارالأنوار كه جامع احاديث كليه مجامع حديثى شيعه است، آداب الحج، حاشيه تهذيب الاحكام، شرح روضه كافى، مشكاه الأنوار به فارسى در فضيلت قرائت قرآن، الفوائد الطريفه فى شرح الصحيفه است.

[٢]. شرح بر اصول و فروع كافى است و در آن به سند هم متعرض شده است كه كدام روايت ضعيف است و كدام موثق.

[٣]. اميرالمؤمنين (ع) مى‌فرمايد: ... إِنَّا لَأُمَرَاءُ الْكَلَامِ وَفِينَا تَنَشَّبَتْ عُرُوقُهُ وَ عَلَيْنَا تَهَدَّلَتْ غُصُونُه. (نهج‌البلاغه، خ ٢٣٣، ص ٤٧٠) همانا ما اميران سخن هستيم، درخت سخن در ما ريشه دوانده، و شاخه‌هاى آن بر ما سايه افكنده است.

[٤]. عن اميرالمؤمنين (ع): هُمْ عَيْشُ الْعِلْمِ وَ مَوْتُ الْجَهْلِ يُخْبِرُكُمْ حِلْمُهُمْ عَنْ عِلْمِهِم. (نهج البلاغه، خ ٢٣٩، ص ٣٥٧) خاندان پيامبر (ص) مايه حيات دانش و نابودى جهل‌اند.