اخلاق فاضل - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٢٥ - درس پانزدهم خصوصيّات شيعيان
اين صفت هم كمرشكن است؛ چراكه جهاد، با سختى همراه است؛ به ويژه اگر با نفس باشد. [١]
صفت سوم: «عَمِلَ لِخَالِقِهِ» [٢] اين فراز چه مفهومى مىتواند داشته باشد؟
آيا به اين معنا است كه شيعهٌ اميرالمومنين (ع) بايد عبادات، نماز، روزه و حجّش را براى خداوند متعال انجام دهد؟!
اگر مقصود از عمل، عبادات است، مگر كسانى كه شيعه محسوب نمىشوند، چنين خصوصيّتى ندارند و نماز و عبادات خود را براى غير خداوند انجام مىدهند؟!
بنابراين، شكى نيست كه از اين فراز، معناى وسيع ترى اراده شده است؛ به اين
[١]. رُوِى عَنِ النَّبِىِّ (ص): أَنَّهُ قَالَ: لِلْجَنَّهِ بَابٌ يُقَالُ لَهُ بَابُ الْمُجَاهِدِينَ يَدْخُلُونَ مِنْهُ وَ أَنَّ الْمَلَائِكَهَ تَتَرَحَّبُ بِهِمْ وَ أَهْلُ الْجَمْعِ يَنْظُرُونَ إِلَيْهِمْ بِمَا أَكْرَمَهُمُ اللَّهُ وَ أَعْظَمُ الْجِهَادِ جِهَادُ النَّفْسِ لِأَنَّهَا أَمَّارَهٌ بِالسُّوءِ، رَاغِبَهٌ فِى الشَّرِّ، مَيَّالَهٌ إِلَى الشَّهَوَاتِ، مُتَثَاقِلَهٌ بِالْخَيْرَاتِ، كَثِيرَهُ الْآمَالِ، نَاسِيَهٌ لِلْأَهْوَالِ، مُحِبَّهٌ لِلرِّئَاسَهِ وَ طَالِبَهٌ لِلرَّاحَهِ. قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: (إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَهٌ بِالسُّوءِ إِلَّا ما رَحِمَ رَبِّى). (إرشاد القلوب، ج ١، باب ٢٤، ص ٩٨) براى بهشت درى است كه آن را در جهادگران مىگويند كه مجاهدان از همان در وارد مىشوند و فرشتگان به آنان خوشآمد مىگويند و اهل محشر به كرامتى كه خدا به آنان فرموده نگاه مىكنند و بزرگترين جهاد، جهاد با نفس است؛ چراكه نفس به بدىها فرمان مىدهد، به شرور و شهوتها ميل مىكند و نسبت به اعمال خير انسان سنگينى مىكند. آرزوهايش زياد است، هول و هراسهاى قيامت را فراموش مىكند و رياست و آسايشطلبى مىكند. خداوند متعال مىفرمايد: (إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَهٌ بِالسُّوءِ إِلَّا ما رَحِمَ رَبِّى) (يوسف: ٥٣) همانا نفس به بديها فرمان مىدهد مگر اينكه پروردگارم رحم فرمايد.
قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (ص) بَعَثَ سَرِيَّهً. فَلَمَّا رَجَعُوا قَالَ: مَرْحَباً بِقَوْمٍ قَضَوُا الْجِهَادَ الْأَصْغَرَ وَ بَقِى عَلَيْهِمُ الْجِهَادُ الْأَكْبَرُ قِيلَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ! وَ مَا الْجِهَادُ الْأَكْبَرُ؟ قَالَ: جِهَادُ النَّفْسِ. ثُمَّ قَالَ (ص): أَفْضَلُ الْجِهَادِ مَنْ جَاهَدَ نَفْسَهُ الَّتِى بَيْنَ جَنْبَيْه. (أمالى الصدوق، ٤٦٦، المجلس الحادى و السبعون) رسول اكرم (ص) گروهى را براى جنگ بسيج فرمود. وقتى كه رزمندگان از مأموريت بازگشتند فرمود: آفرين به سربازانى كه جهاد و جنگ كوچك را به پايان رسانيدند و جهاد بزرگتر براى آنان مانده است. عرض شد: جهاد اكبر كدام جهاد است؟ فرمود: جهاد و مبارزه با نفس سركش، سپس فرمود: بهترين جهادها جهاد كسى است كه با همان نفسى كه همراه او است جهاد كند.
[٢]. شرح علامه مجلسى ذيل روايت: «و عمل لخالقه» يعنى تنها براى او كار كند. اينكه از خداوند به خالق تعبير كرده تعليل حكم است؛ يعنى چون خدا او را آفريده و آن كس كه خالق است و به او وجود داده وتمام اعضا و جوارح و نيازمنديهاى او را فراهم ساخته، شايسته عبادت است وصحيح نيست كه ديگرى را در عبادت با او شريك سازد، از اين جهت تنها براى او كار كند. (بحارالأنوار، ج ٦٥، ص ١٤٩)