اخلاق فاضل - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٧٤ - درس بيست وچهارم نتيجه اعتماد به خداوند
خداوند متعال در بعضى از آيات قرآن به اين مطلب اشاره مىفرمايد: «وَ اللَّهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ فِى الرِّزْق». [١]
خداوند برخى را نسبت به برخى ديگر در رزق برترى داده است.
اين عمل منسوب به خداوند متعال و اراده و اختيار او است. ما در رابطه با اختيار خداوند تبارك و تعالى چه حسابى باز كردهايم؟! آيا اين اختيار را مطابق با مصلحت و خالى از هر گونه عيب و نقص مىدانيم يا- خداى ناكرده- در اين رابطه شك و ترديد داريم؟! كه در اين صورت واى به حال ما!
اگر بنابر روايات اهل بيت عليهم السلام و برهان عقلى، معتقديم كه اختيار خداوند متعال مطابق با مصلحت واقعى و متصف به حُسْن است، ديگر چرا غير از وضعيت موجود زندگيمان چيزى را تمنا كنيم؟! [٢] انسان گاهى از اوقات با ديدن زندگى ديگران تصور مىكند كه آنان در شرايط
[١]. نحل، آيه ٧١.
[٢]. عَنْ أَبِىعَبْدِاللَّهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ:: الْإِيمَانُ لَهُ أَرْكَانٌ أَرْبَعَهٌ: التَّوَكُّلُ عَلَى اللَّهِ وَ تَفْوِيضُ الْأَمْرِ إِلَى اللَّهِ وَ الرِّضَا بِقَضَاءِ اللَّهِ وَ التَّسْلِيمُ لِأَمْرِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ. (بحار الأنوار، ج ٦٥، باب ٢٧، ص ٣٤٠) ايمان چهار ركن دارد: توكل بر خداوند، واگذارى امور به او، خشنودى به قضاى پروردگار و تسليم امر او بودن.
توضيح علامه مجلسى: ايمان، پايدار نشود، مگر به آن چهار چيز: «التوكّل على اللَّه» يعنى اعتماد به خدا در تمام امور و مهمات و صرف نظر از وسايل ظاهرى، اگر چه در ظاهر بايد از آن وسايل استفاده كرد، ولى كسى كه يقينش كامل باشد و خداوند را بر همه چيز قادر و سببساز بداند بر اسباب ظاهرى اعتماد نكند بلكه بر سبب آنها يعنى خداى متعال تكيه دارد. «وتفويض الامر الى اللَّه» يعنى واگذارى امور به پروردگار عالم در پيشگيرى از دشمنهاى ظاهرى و باطنى، همانند مؤمن آل فرعون كه امور خويش را به خداوند واگذاشت و خداوند نيز او را از شرّ گناهان و نيرنگهاى فرعونيان محفوظ داشت و شكى نيست كه توكل به خدا، و تفويض امر به خدا، نتيجه ايمان قوى و نيز موجب يقين زياد است. «والرضا بقضاء اللَّه» يعنى راضى بودن به قضاى الهى در سختى و راحتى و گرفتارى و سلامتى، و اين خوى نيز نتيجه ايمان به خداى متعال مىباشد چرا كه او مالك سود و زيان بندگان است، و در مورد بندگانش جز آنچه بيشتر به صلاح آنان است انجام ندهد، و همچنين موجب يقين كامل است. «والتسليم لأمر اللَّه» يعنى سر به فرمان او بودن در هر چه فرمان داده و نهى كرده است و همچنين اطاعت از پيامبر او و جانشينانش در گفتار و رفتارى كه از آن بزرگواران سر زند و دخالت اين خوى در ايمان و تكميل آن، روشنتر از آن است كه نيازمند بيان باشد. و اللَّه المستعان.