اخلاق فاضل - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٧٥ - درس هشتم رابطه خشيّت و علم
محرَّمى مانند بت، آلات قمار يا آلاتى كه فقها- بر حسب رواياتى كه در مكاسب
محرّمه ملاحظه كرديد- به طور مسلّم به حرمت استفاده از آنها فتوا مىدهند تخصّص داشت، آيا مىتوان گفت: به لحاظ اينكه اين شخص، عالم در مقابل جاهل است، آيه شريفه شامل او هم مىشود؟!
آيا تخصص در تراشيدن و ساختن بت و داروسازى و ... با خشيت از خداوند تناسب و ارتباطى دارد؟!
معلوم است كه آيه شريفه علم خاصّ و عالم خاصّى را مطرح مىكند. حال بايد پرسيد: آن علم خاصّ چيست؟!
آيا آن علم خاصّى كه به خشيت مربوط است غير از فقه اسلام و اهل بيت:، تفسير قرآن و عقايد حقّه شيعه و علوم مربوط به اينها است كه در حوزه هاى علميه متداول است؟!
آيا در رابطه با خشيت خداوند متعال، علم ديگرى غير از اين علوم قابل تصوّر هست كه ما بتوانيم آن را فرض كنيم؟
به دور از همه تعصّبها و كنار گذاشتن ديد اختصاصى- ما باشيم و اين آيه شريفه- از اين آيه به صراحت استفاده مىشود كه «العلماء على قسمين و العلم على قسمين»: علمى كه در رابطه با خشيت خداوند و در ارتباط با خداى عزوجل و رسول او است، و علمى كه واجد اين خصوصيّت و اين فضيلت و اين عنوان نيست.
اين يك مطلب بسيار روشنى است؛ مراد آيه از علم، آن علمى است كه انسان به دنبال او است و بايد هم در پى آن باشد. [١] آن علمى كه به دنبال آن خشيت وجود
[١]. عَنِ الرِّضَا عَنْ آبائه صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ عن رَسُولَ اللَّهِ (ص) و سلّم: طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَهٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ فَاطْلُبُوا الْعِلْمَ مِنْ مَظَانِّهِ وَ اقْتَبِسُوهُ مِنْ أَهْلِهِ فَإِنَّ تَعَلُّمَهُ لِلَّهِ حَسَنَهٌ وَ طَلَبَهُ عِبَادَهٌ وَ الْمُذَاكَرَهَ فِيهِ تَسْبِيحٌ وَ الْعَمَلَ بِهِ جِهَادٌ وَ تَعَلُّمَهُ لِمَنْ لَا يَعْلَمُهُ صَدَقَهٌ وَ بَذْلَهُ لِأَهْلِهِ قُرْبَهٌ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى لِأَنَّهُ مَعَالِمُ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ وَ مَنَارُ سَبِيلِ الْجَنَّهِ وَ الْمُونِسُ فِى الْوَحْشَهِ وَ الصَّاحِبُ فِى الْغُرْبَهِ وَ الْوَحْدَهِ وَ الْمُحَدِّثُ فِى الْخَلْوَهِ وَ الدَّلِيلُ عَلَى السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ السِّلَاحُ عَلَى الْأَعْدَاءِ وَ التَّزَيُّنُ عِنْدَ الْأَخِلَّاء .... (إرشاد القلوب، ج ١، باب ٤٩، ص ١٦٠؛ البرهان فى تفسير القرآن، ج ١، ص: ٩) حضرت رضا از پدران خود: روايت كردهاند كه حضرت رسول اكرم ٦ و سلّم فرمودند: تحصيل علم، بر هر مسلمانى واجب است پس علم را از هر كسى كه عالم است بلكه از هر جايى كه گمان فراگيرى آن را داريد بطلبيد و آن را از اهلش كسب كنيد؛ زيرا يادگرفتن علم براى رضاى خدا حسنه است و طلب آن عبادت است، مذاكره آن با يكديگر تسبيح پروردگار و عمل كردن به آن جهاد در راه خدا است، ياد دادن آن به كسى كه نمىداند صدقه دادن است و رسانيدن آن به اهلش تقرب به خداوند است؛ چرا كه به وسيله علم مسايل حلال و حرام فهميده مىشود، و بدان وسيله راه بهشت روشن و ظاهر مىشود، و علم در هنگام وحشت انيس و مونس، و در تنهايى و غربت، رفيق است، در خلوت هم زبان است و در هر حالت راهنما است؛ چه در حال فرح و سرور يا بلا و مصيبت، در مقابل دشمنان سلاح است و در نزد دوستان، زينت است ....