تغييرجنسيت - كريمى نيا، محمدمهدى - الصفحة ٣٣٧ - دليل دوم معناى پدر از نظر شرعى

دليل اول: ثبوت ولايت بر صغار براى عنوان پدر

متفاهم عرفى از ادله ولايت، ثبوت ولايت بر صغار به عنوان «ابّ» (پدر) است و مادرى كه تغيير جنسيت داده و به مرد تبديل شده، عرفاً به عنوان پدر شناخته نمى‌شود و مقتضاى اصل (استصحاب) عدم ثبوت ولايت است. [١] توضيح بيش‌تر آن كه، عنوان «پدر و مادر» از عناوين خاص هستند كه هرگاه يكى از آن دو تغيير كند، به قرينه آن عنوان تبديل نمى‌شود؛ در حالى كه عناوينى مانند: «برادر و خواهر»، «عمو و عمّه» و «دايى و خاله» از عناوين هستند كه تغيير جنسيت هر يك، باعث به وجود آمدن قرينه آن عنوان است؛ يعنى برادر به خواهر، و خواهر به برادر تبديل مى‌شود. نيز عمو به عمه، و عمه به عمو و همچنين دايى به خاله و خاله به دايى تبديل مى‌شود. حال آن‌كه تغيير جنسيت باعث تبديل عنوان «پدر» به «مادر» و يا برعكس نمى‌شود.

بنابراين، در تغيير جنسيت مادر و تبديل وى به مرد، عنوان «پدر» براى وى ثابت نيست، بلكه عرفاً گفته مى‌شود: اين شخص همان مادرى است كه مرد شده است (نه پدر). پس مى‌توان گفت: ما علم داريم كه عنوان «ابّ» حادث نشده است و لااقل در اين امر شك داريم. در حالت شك مى‌توان حالت سابقه را استصحاب كرد و حالت سابقه در فرض ما «نبود عنوان پدرى» است. پس در حال حاضر هم عنوان پدرى ثابت نيست و با انتفاى عنوان پدرى، عنوان ولايت نيز منتفى است.

با اين توضيح معلوم مى‌شود كه با نبود پدر (طبق فرض) و عدم ثبوت ولايت براى مادر تغيير جنسيت يافته، ولايت براى جدّ پدرى خواهد بود.

دليل دوم: معناى پدر از نظر شرعى‌

از نظر شرعى، «پدر» كسى است كه فرزند از منى او به وجود آمده باشد [٢] و اين عنوان بر كسى كه فرزند را در شكم خود حمل كرده و سپس او را زائيده، صدق نمى‌كند، بلكه عرفا مادر پس از تغيير جنسيت، هم چنان به عنوان مادر شناخته مى‌شود. [٣]

[١]. ر. ك: احمد مطهرى، مستند تحرير الوسيله، ص ٢٠١؛ محمد مؤمن قمى، كلمات سديده، ص ١١٥- ١١٦.

[٢]. ر. ك: سيد محمد صدر، ماوراء الفقه، ج ٦، ص ١٤٥.

[٣]. ر. ك: محمد مؤمن، كلمات سديده فى مسائل جديده، ص ١١٥.