تغييرجنسيت - كريمى نيا، محمدمهدى - الصفحة ٣٠٧ - گفتار دوم تغيير جنسيت زوجه در عقد موقت و مسأله مهريه

الف- روايت عبيد بن زراره از پدرش:

به امام صادق (ع) عرض كردم: آيا ازدواج موقت تا چهار زن جايز است؟ فرمود:

تزوج منهنّ الفاً فإنّهنَّ مستأجرات؛ [١]

با هزار زن ازدواج كن؛ زيرا چنين زنانى، مستأجر شما هستند.

ب- روايت محمد بن مسلم از امام باقر (ع)، در مورد ازدواج موقت:

ليست من الأربع؛ لأنّها لا تطلق و لا ترث (و لا تورث)، و إنّما هى مستأجره؛ [٢]

ازدواج موقت منحصر به چهار زن نيست؛ زيرا آن‌ها طلاق داده نمى‌شوند و ارث نمى‌برند (و از آن‌ها نيز ارث نمى‌برند.) همانا چنين زنانى مستاجر هستند.

در هر حال، عقد موقت- چه به صورت تنزيلى يا حقيقى- از مصاديق اجاره محسوب مى‌شود و مهريه از اركان مهم عقد موقت است، به گونه‌اى كه اگر مهريه وجود نداشته باشد، يا مهريه باطل باشد (مثل شراب و خوك) يا مهريه مِلك غير باشد، عقد موقت باطل خواهد بود، در حالى كه در عقد دايم، اگر مهريه ذكر نشود يا عقد دايم مشروط به عدم مهريه منعقد شود، عقد دايم صحيح است، اگر چه شرط آن باطل است.

شاهد ديگر در اهميت مهريه در عقد موقت آن است كه فقيهان شيعه معتقدند چنان‌چه در عقد موقت، زوجه در بخشى از مدت، تخلف ورزد و از تمكين خوددارى نمايد، به همان نسبت از مقدار مهريه كاسته مى‌شود. [٣] نيز بسيارى از فقيهان شيعه در ازدواج موقت، مرگ زن در اثناء مدت عقد قبل از وقوع نزديكى را موجب تنصيف مهر دانسته‌اند و مرگ زوجه پس از نزديكى را موجب سقوط ميزانى از مهر به نسبت كل مدت عقد مى‌دانند. [٤] از نظر حقوق‌دانان نيز هرگاه زوجه در عقد موقت بعد از نزديكى تمكين نكند، زوج‌

[١]. جامع الاحاديث، ج ٢١، ص ٢٤.

[٢]. همان، ص ٢٣.

[٣]. محمد حسن نجفى، جواهر الكلام، ج ٣، ص ١٦٨؛ تحرير الوسيله، ج ٢، ص ٢٨٩.

[٤]. همان، ج ٣٠، ص ١٦٩.