تغييرجنسيت - كريمى نيا، محمدمهدى - الصفحة ١٧٢ - بند دوم سنت

لاحرج مذكور در آيه اخير، علاوه بر اين‌كه از عموميت و شمول بيش‌ترى نسبت به آيه وضو برخوردار است، بيش‌تر مربوط به حرج عرفى است تا حرج ذاتى كه در آيه وضو ذكر شده است. [١] وضعيت جسمى در خنثاى مشكل يا دو جنسى كامل، مصداقى روشن از عسر و حرج و مشقت است كه زندگى را براى وى بسيار ناراحت‌كننده قرار داده است. رعايت احتياطهاى شرعى نيز براى آنان دشوار است. از اين رو، آنان مى‌توانند با تغيير جنسيت، خود را به جنس مطلوب تبديل نمايند و چنان‌چه فرضاً تغيير جنسيت حرام باشد، به دليل قاعده نفى عسر و حرج، حكم تكليفى حرمت برداشته مى‌شود.

آيت‌الله‌ سيد محمد صدر نيز معتقدات هرگاه كسى مانند خنثى، گرفتار حرج و مشكل فراوان شده باشد جايز است تغيير جنسيت داده و جنسيت واحد اختيار كند تا از جهت انجام تكاليف شرعى در مشكل واقع نشود. وى مى‌گويد:

اين‌كه فرد از ناحيه جنسيت فعلى‌اش، و قبل از تغيير جنسيت، چه دنيوى و چه دينى، در دشوارى و مشكل شديد باشد، مانند آن جايى كه شخص، خنثى باشد. او از جهت رعايت احتياطهاى شرعى در سختى شديد است. او مى‌خواهد به جنس مرد يا زن تغيير جنسيت دهد، تا به صورت معين و مشخص [و به عنوان مرد يا زن‌] وظايف شرعىِ خويش را انجام دهد. [٢] ايشان‌ در ادامه كلام فوق مى‌گويد: يكى از موانع شرعى براى تغيير جنسيت خنثاى مشكل، وجود «ضرر» است. به عبارت ديگر، تغيير جنسيت همراه با ضرر [جسمى يا مالى يا ...] است، و هر كارى كه همراه با ضرر و زيان باشد، از نظر شرعى ممنوع است.

امّا در ادامه، ايشان از اشكال فوق اين گونه پاسخ مى‌دهد كه تحمل اين ضرر،

[١]. مصطفى محقق داماد، قواعد فقه، ج ٢، ص ٨٥.

[٢]. سيد محمد صدر، منهج الصالحين، ج ٣، ص ٦٤٣، مسأله ٣٧٠٢: «أن يكون الفرد فى حرج شديد من جنسه الفعلى قبل التبديل إمّا دنيوياً أو دينياً. كما لو كان خنثى، وهو متحرج من احكامه الشرعية الاحتياطية، كما هو المشهور فى حقه، فهو يريد أن يتحول إلى إحد الجنسين الاخرين، لكى يتقين عليه التكليف الشرعى».