عبور كنند- در حالى كه چيزهائى با خود دارند- و سايه آنها در ديوار روبرو بيفتد- در اين حال آن اسيران آن سايه‌ها را مى‌بينند- و آنها را حقيقت مى‌پندارند- بلكه شك نمى‌كنند در حقيقت بودن آنها- اما اگر از همين اسيرها زنجير برگيرند- و آنها را رها كنند تا آتش و بيرون غار را به بينند- و با قانون سايه و صاحب سايه آشنا شوند- مى‌فهمند كه حقيقت چيز ديگرى است- آنچه آنها مى‌ديده‌اند- سايه حقيقت بوده نه خود حقيقت - .

اگر بخواهيم تمثيلى- با ابزارهاى تمدن امروز ذكر كنيم كه روشنتر باشد- بايد انسانهائى را فرض كنيم- از اول عمر در محلى آنها را بزرگ كرده‌اند كه- در آنجا نه انسان مى‌ديده‌اند نه حيوان- نه كوه نه صحرا نه دريا نه خورشيد و نه ستاره- همه لوازم زندگى آنها را- بوسيله يك دستگاه خودكار بانها مى‌رسانيده‌اند- اما هميشه فيلمهائى از جنگلها و حيوانات- و صحراها و كوه‌ها و شهرها و مردمى كه- در آن شهرها زندگى مى‌كنند بانها ارائه مى‌داده‌اند- و آنها آن فيلمها را مى‌ديده‌اند- بدون آنكه بفهمند آنچه مى‌بينند فيلم است- پس از چندى آنها را آزاد كنند- و واقعيت آنچه در فيلم مى‌ديده‌اند بانها ارائه دهند- در اينجا عقائد آنها نسبت به آنچه- قبلا مى‌ديده‌اند چه صورتى پيدا مى‌كند- آيا هيچ تغييرى نمى‌كند- و هيچ تحول فكرى در آنها پيدا نمى‌شود- يا بر عكس تمام افكار و انديشه‌هاى‌شان باطل مى‌گردد- و مى‌فهمند كه هر چه ديده‌اند دروغ محض بوده است- مانند كسى كه افسانه‌اى بشنود- و خيال كند تاريخ است و واقعيت دارد- و بعد بفهمد سراسر افسانه و پوچ و دروغ بوده است- يا شق سومى در كار است و آن اينكه- آنچه مى‌ديده‌اند نمايش حقيقت بوده است- پس دروغ و پوچ نبوده است- اما خود حقيقت هم نبوده است- پس در حقيقت آنچه مى‌ديده‌اند درست مى‌ديده‌اند- و اما آنچه مى‌پنداشته‌اند درست نمى‌پنداشته‌اند- براى آنها تغيير نظر پيدا مى‌شود- اما نه به اين شكل كه مى‌فهمند- آنچه قبلا مى‌ديده‌اند واقعيت نداشته- و از قبيل خواب و خيال بوده است- بلكه آنها خود مى‌فهمند- آنچه ديده‌اند واقعيت داشته- و در بيرون از وجود آنها بوده است- و آنچه مى‌ديده‌اند درست مى‌ديده‌اند- و چشم آنها هرگز خطا نكرده است- بلكه تصور آنها يعنى تعقل و استنباط و قضاوت آنها- در باره نوع واقعيت آنچه مى‌ديده‌اند