اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ١٥٤ - عوالم كلى هستى

كثرت و ترتيب قياسى اجزاى جهان

[عوالم كلى هستى]

همين جهان آفرينش كه نسبت به آفريننده خود- يك واحد مى‌باشد در متن خود اختلافاتى دارد- .

چنانكه در مقاله ٣ بثبوت رسيد- ما دو قسم ادراكات داشتيم كه از ماده مجرد بوده- و احكام ماده بر آنها انطباق نمى‌پذيرفت- يعنى ادراكات خيالى و ادراكات عقلى- .(١) (١)يكى از مسائلى كه در مباحث فعل بارى- مطرح است كليات عوالم وجود است- مقصود ما از عالم عبارت است از موجود- يا موجوداتى كه در مجموع هستى- مرتبه‌اى خاص را اشغال كرده است- به طورى كه محيط به ما دون خود و محاط ما فوق خود است- .

از نظر لغت مانعى نيست كه ما- كلمه عالم را بنوعى خاص و يا انواعى كه- تحت جنسى خاص قرار گفته‌اند- باعتبار اينكه وضع و حالت و زندگى آنها- نظامات خاصى دارد اطلاق كنيم- مثلا بگوييم عالم مورچه‌گان و يا عالم زنبور عسل- يا عالم حشرات يا عالم حيوان- عالم نبات يا عالم زمين عالم آسمانها و امثال اينها- و شايد همانطور كه بعضى از مفسران گفته‌اند- تعبير به رب العالمين در قرآن كريم - ناظر به چنين مطلبى باشد- .

ولى در اصطلاحات فلسفى كلمه عالم- بان موجود يا موجوداتى اطلاق