اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ١٥٣ - اشكال

اشكال-

دانشمندان علوم طبيعى- بثبوت رسانيده‌اند كه ماده هرگز معدوم نمى‌شود- لازم اين سخن غير متناهى بودن زمان- و جهان زمانى مادى است- .

و همچنين فلاسفه نيز گفته‌اند- هر حادث زمانى قبل از حدوث امكان وجود دارد- نتيجه اين سخن نيز همان است كه زمان و جهان زمانى- داراى حوادث مترتبه غير متناهى بوده باشد- .

پاسخ- ما نيز در مقاله‌هاى گذشته- مضمون فرضيه لاوازيه را همچنين نظريه فلاسفه را- پذيرفتيم ولى اين سخنان اثبات نمى‌كند كه- هر روز روزى پيش از خود دارد- و هر قطعه از حركتى قطعه‌اى پيش از خود دارد- اگر چه اثبات مى‌كند كه پيش از هر روز روزى است- و ما ذهن اشكال كننده را دعوت مى‌كنيم كه- باريك شده و فرق اين دو قضيه را درك نموده- پيش از ماده زمان اثبات نكند- و همچنين بى پس و پيش بودن پيكره زمان را- بغير متناهى بودن امتداد وى خلط نكند- .

خلاصه- چنانكه از سخن گذشته روشن شد- ما مى‌توانيم در خصوص آفرينش- بطور كلى بحث كرده و اتخاذ نظر نمائيم- .

جهان آفرينش هر چه باشد- و هر سر نوشتى در ذات و صفات و افعال خود داشته باشد- يك واحد است زيرا از يك واحد است- چنانكه در مقاله ٩ ذكر شد